Sunday, August 26, 2012

रतनगड आणि "टॉर्च"भूत.....

१७ जुलै २०१० मध्ये खर्‍या अर्थाने ट्रेक लाईफची सुरुवात झाली. आमचे सेनापती, रोहन याने या दिवशी पहिला वहिला मराठी ब्लॉगर्स ट्रेक आयोजित केला होता. त्या ट्रेकला अवघे सहाच जण होतो. पण तेव्हापासुन ट्रेक आणि भटकंतीची चटक लागली. त्या ट्रेकमध्ये रोहन बरोबर सुहास झेले, सागर नेरकर, अनुजा सावे, भारत असे होतो. मग आमची चांगलीच गट्टी जमली आणि ट्रेक्स सुरु झाले. १७ जुलैच्या विसापूरच्या ट्रेक नंतर ऑगस्टमध्ये आम्ही सुधागड ला गेलो. त्या ट्रेकला पण मोजकेच ५ जण होतो. त्यात मी, सुहास आणि अनुजा असे आणि दोन दुसरे मित्र होते. सुधागडचा ट्रेक झाला आणि मग  १५ ऑगस्टला रायगडस्वारी करुन आलो. रायगडनंतर त्याच महिन्यात २२ तारीखला सफाळ्याचा तांदुळवाडी किल्ला फत्ते केला.इथे देवेंद्र चुरीशी मैत्री झाली. याच ट्रेकला अनुजाने सांगितलं की सप्टें.मध्ये VAC (Vasai Adventure Club)  ने रतनगडचा ट्रेक आयोजित केलाय. मग त्या ट्रेकसाठी मी आणि देव्याने तिला तिथेच कन्फरमेशन दिलं आणि नंतर सुहास पण यायला तयार झाला. झालं! तिने आमच्या सीट्स बुक करुन  ठेवल्या.  ३ सप्टें. ते  ५ सप्टें असा ट्रेक होता. म्हणजे ३ तारखेला रात्री वसईहुन निघायचे, दुसर्‍या दिवशी सकाळी रतनवाडीला पोचायचे, ट्रेक करायचा. ती रात्र तिथेच हॉल्ट आणि मग रविवारी बॅक टू होम. असं प्लॅनिंग होतं. 

ठरल्याप्रमाणे मी शुक्रवारी ऑफिसमधुन संध्याकाळी निघालो. मिटींग पॉईंट होता वसई. पण मग मला स्लिपिंग बॅग हवी होती म्हणून अनुजाच्या मैत्रिणीच्या घरी विरारला जावं लागलं. देव्या मला वसईलाच भेटला. त्याला घेउन मी विरारला ममताच्या घरी गेलो तेव्हा रात्रीचे ११ वाजले होते आणि ती बिचारी बॅग देण्यासाठी जागीच होती. तिच्याकडुन बॅग घेतली आणि आम्ही परत वसईला आलो. तिथे सुहासही भेटला. आमच्या आधीच तिथे वॅकची ट्रेकर्स मंडळी जमली होती. अनुजा लेट आली आणि मग सगळे आम्ही गाडीत आपापली जागा धरुन बसलो. साडे बाराला आमची गाडी सुटली आणि आम्ही इगतपुरीच्या दिशेने प्रवास सुरु केला. प्रचंड पाउस होता.मी माझा आयपॉड कानाला लटकवला आणि गाणी ऐकतच झोपी गेलो.मध्ये केव्हातरी जाग आली तेव्हा गाडी थांबली होती. आणि पाण्याचा खूप मोठा आवाज येत होता. काय झाले ते कळले नाही. परत गाडी सुरु झाली आणि मी झोपी गेलो. सुझे ने मला जेव्हा उठवल तेव्हा मला कळलं की आम्ही रतनवाडीला पोचलोय.

रतनगडला जाण्यासाठी मुंबईहुन नाशिक हायवेने इगतपुरीला पोचल्यावर, इगतपुरीच्या पुढेच १-२ किमीवरला पहिला राईट घेउन घोटीच्या दिशेने वळायचं. घोटीवरुन पुढे शेंडी, भंडारधरा वैगरे करत रतनवाडीला पोचायचं. रतनवाडी हे रतनगडाच्या पायथ्याशी असलेलं गावं आहे. यापूर्वी मी काही मित्रांसोबत रतनवाडीला अमृतेश्वराला जाउन आलो होतो. म्हणजे पिकनिक ला आलो होतो. 

पहाटे सगळे उठले. तिथल्याच एका स्थानिक हाटेलात मस्त पोहे आणि चहाचा नाश्ता झाला. ओळख परेड झाली. या ट्रेक ला सगळे मिळून किमान १५-२० जण तरी होतो.मी पहिल्यांदाच एखाद्या मोठ्या ग्रुपबरोबर ट्रेकला आलेलो. त्यात नशीब सोबत सुझे, देचु आणि अनुजा होती त्यामुळे बोर व्हायचा प्रश्न नव्हता. तर ओळख परेड झाली आणि आमचे ट्रेक लिडर श्री. बंधू यांच्यामागुन आम्ही सगळे रतनगडाच्या वाटेने चालु लागलो. सोबत गाईडही होता. प्रवरा नदीच्या काठाने, शेतातुन चालत होतो आणि एका ठीकाणी नदी पार करावी लागली तेव्हा मला सुधागडची आठवण झाली. सुधागडला आम्हाला  दोन वेळा नदी क्रॉस करावी लागली होती. मानाने प्रवरे हे पात्र फार मोठं नव्हतं कारण तिचा उगम इथल्याच कुठल्यातरी डोंगरातुन होत होता. तरीही कंबरभर पाण्यातुन एकमेकांच्या हातात हात गुंफुन आम्ही प्रवरा पार केली आणि चालु लागलो. 

प्रवरेच्या प्रवाहातून
रतनगडला जायचं असेल तर सोबत एखादा तरी गाईड असावाच कारण खूप घनदाट जंगल आहे आणि पावसाळ्यात तर ते अजुनच डेन्स होउन जातं. जागोजागी मार्किंग्ज असल्या तरी वाट चुकायची शक्यता खूप जास्त आहे आणि त्यात नाही म्हटलं तरी दोन - तीन तासांची चढाई आहेच.

आम्ही सगळे गाणी गात,एकमेकांची मस्करी करत चालु लागलो. मी, देव्या आणि सुझे एकत्र गप्पा मारत चाललो होतो. अनुजा त्या बाकीच्याबरोबर कूठे गायबली होती. तशातच भयंकर पाउस सुरु झाला. तासभरात आम्ही एका छोट्या पठारावर आलो तिथे थोडावेळ ब्रेक घेतला. गोळ्या, बिस्किटं वैगरेचं वाटप झालं. अजुन तासाभराची वाट बाकी होती. ब्रेकनंतर पुन्हा चढाई सुरु केली आणि एका ठीकाणी आलो. तिथे मग कुणी तरी माहीती दिली की या वाटेवरुन चालत दुसऱ्याबाजुने  हरिशचंद्रगडावर जाता येतं. ट्रेकच्या जगात माझा नुकताच जन्म झाला असल्याने, हरिश्चंद्रगड, कात्राबाईची खिंड,कोकणकडा वैगरे शब्द मला नविनच होते. मग तिथुन पुन्हा चालु लागलो. 

ब्रेक टाईम
पाउस थोडावेळ थांबला. आणि मग तासाभराने आम्ही रतनगडाच्या पहिल्या शिडीपाशी येउन पोचलो. तेव्हा धो धो पाउस पडत होता. धुकं तर इतकं होतं की समोरचं काहीच दिसत नव्हतं. त्या शिडीची हालत तर भयानक होती. प्रचंड वाहणार्‍या  वार्‍याच्य वेगात ती शिडी लटपटत होती. "अजुन अशा ३ शिड्या पार करुन वर जायचयं" हे कुणाला तरी बोलताना ऐकलं आणि माझ्या पोटातच गोळा आला. एक तर मला हाईटचा फोबिया होता. म्हणजे चढताना काही वाटत नाही पण त्याच वाटेवरुन उतरताना मात्र माझी जाम टरकते.  सगळेजण ती शिडी सहज पार करुन जात होते आणि मी मात्र घाबरत होतो. कशीबशी ती शिडी मी पार केली. आणि वर पोचलो. पाउस तर तुफान बरसत होता. समोरचं काहीच दिसत नव्हतं. थोडं चालुन गेल्यावर अजुन एक शिडी! 

पहीली शिडी
 हे राम!  ही शिडी तर पहिल्या शिडीपेक्षा खतरी होती. आणि वार्‍याने प्रचंड हालत होती. मी कसाबसा चढु लागलो. शिडी पार केली आणि किल्ल्याच्या मुख्य दरवाज्यापाशी येउन पोचलो. पण दरवाज्यापर्यंत पोचणं माझ्यासाठी तितकसं सोप्पं नव्हतं. शिडी पार केल्यानंतर एक निमुळती वाट होती जी पावसाने आधीच निसरडी झाली होती आणि आताही पाउस पडतच होता. धरायला आजुबाजुला भक्कम आधार नव्हता. वर जे अगोदर पोचले होते त्यांनी एक रोप टाकली होती. ती रोप पकडुन आणि माझं वजन सांभाळत कसाबसा मी चढलो. एक दोन ठीकाणी घसरलोच पण सावरलं. हा ट्रेक जाम थ्रीलिंग होता माझ्यासाठी. मुख्य दरवाज्यातुन कसाबसा आत शिरलो आणि सुटकेचा नि:श्वास टाकला.  


गडाचा मुख्य दरवाजा
तिथुन मग पुढे गडावरल्या मुख्य गुहेत सगळेजण जमलो आणि जे काही पब्लिक खादाडीवर तुटुन पडले की विचारायला नको. ज्याच्याजवळ जे जे होतं ते सगळं बाहेर आलं आणि पुढला २०-२५ मि. आम्ही फक्त खातच होतो.खादाडी संपल्यावर आम्ही गड फिरायला गेलो पण कसंल काय! पाउस इतका प्रचंड होता की समोरचं काहीच दिसत नव्हतं. 


दुपारचा लंच :)
 गड फिरुन झाला आणि आम्ही परतीच्या वाटेवर. आता मला धडकी भरली कारण त्या वाटेवरुन उतरताना जराशी जरी चूक झाली तर माझा कडेलोटच होता. मी कसाबसा सावरुन,बसुन उतरु लागलो. मुख्य दरवाजा रोपच्या सहाय्याने उतरुन पहिल्या शिडीपाशी आलो. ती शिडी उतरलो आणि त्या निसरड्या वाटेवरुन सावरत दुसर्‍या शिडीपाशी आलो. ती शिडीसुद्धा उतरलो आणि माझा जीव भांड्यात पडला. गडावरुन खाली उतरताना अक्षरशः ढगातुन उतरत असल्याचा भास होत होता. खाली आलो आणि एक दगडावर निवांत बसलो कारण बाकीचे सुद्धा लँड व्ह्यायचे होते. सगळे उतरत होते. आणि जेव्हा अनुजा त्या शिडीवरुन, धुक्यातुन उतरु लागली तेव्हा खाली असलेल्या पोरांनी एका सुरात गायला सुरु केली. "अप्सरा आली"  हे हे हे ! 

 मग सगळे सुखरुप लँड झाले. मला कधी एकदा खाली पोचतो असं झालं होतं. भराभरा उतरायला सुरु केली आणि ४ च्या दरम्यान आम्ही पुन्हा अमृतेश्वराच्या मंदीरापाशी जिथे गाडी पार्क केली होती तिथे आलो. एक रात्र आणि दुसर्‍या दिवशीही अंघोळ न केल्याने मला फारच अस्वस्थ वाटत होतं. दिवसभर ट्रेकमध्ये पावसाने धुवुन काढलं होतं पण तरीही... मग मी सुझे आणि देव्या प्रवरेच्या काठावर जाउन बसलो. प्रवरेचा तो प्रवाह बघुन मला राहवेना. मी मस्त अंघोळ करायला सुरुवात केली ते बघुन सगळेजण मला ह्सायला लागले. ट्रेकला कुणी अंघोळ करतं का? असं चिडवू लागले. पण जेव्हा अंघोळ केली तेव्हा मला फर फ्रेश वाटायला लागला. सगळा शीण निघुन गेला. मग फोटोसेशन करुन आम्ही बसजवळ आलो. बाहेर पाउस असल्याने बसमध्येच टीपी करु लागलो. इतक्यात साडे सहा-सात च्या दरम्यान अनुजा जेवायला बोलवयला आली. सात वाजता जेवायला? मग गावातच जेवणाची ऑर्डर दिली होती तिथे जेवायला गेलो. व्हेज जेवणाचा बेत मस्त होता जेवण झालं आणि आम्ही परत बसकडे परतलो. पहिल्यांदा सगळ्यांनी मंदीराच्या धर्मशाळेत झोपायचं असं ठरलं होतं पण मग आम्ही ७-८ जणांनी बसमध्येच झोपायचं ठरवलं. तसं पण दिवसभारात सगळ्यांची मैत्री झालीच होती मग टगेगिरी करायला म्हणुन आम्ही बसमध्येच झोपायचं ठरवलं. बाहेर पाउस धो धो पडत होता.......  

रात्रीचा डीनर :)
पण इतक्या लवकर झोप कुणाला येणार होती?.. वॅकची सगळी मुलं एकमेकांची जाम खेचत होते. त्यात एकाला बिचार्‍याला टार्गेट केलं होतं. म्हणजे इतकं की त्याने चुकून हुं जरी केलं तरी त्यावर जोक व्ह्यायचे. आणि त्या गाडीत आम्ही मोठमोठ्यान खिदळत ह्सत होतो.

बाहेरचा पाउस, सोसाट्याचा वारा, पिपळाचं झाड, मंदीराची पुष्करणी, प्रवरेचा खळखळणार्‍या प्रवाहाचा आवाज आणि आजुबाजुचं गुढ जंगलं. आमच्या बसमधल्या सगळ्या गप्पा हॉरर गप्पांकडे न वळत्या तर कमालच होती. हळूहळू गप्पा हॉरर विषयाकडे वळत होत्या आणि अचानक कुणाला तरी दूरवर मंदीराच्या दिशेने एक टॉर्च दिसली. आम्ही सगळे ती टॉर्च निरखू लागलो. आमच्या बसपासुन १५-२० मीटरवर ती टॉर्च पुढेपुढे सरगकत होती. कुणी तरी गावकरी असेल म्हणुन आम्ही दुर्लक्ष्य केलं आणि पुन्हा आमच्या गप्पांकडे वळलो. पाउस कधी जोरात पडायचा तर कधी थांबायचा. कधी सोसाट्याचा वारा यायचा त्यामुळे बाहेरच्या पिंपळाची सळसळ तर अजुनच भयानक वाट होती त्यात त्या पोरांच्या गावाकडल्या भुतांच्या गोष्टी! वातावरण काय हॉरर झाले असेल याची कल्पना करा.
 

गप्पा मारता मारता आम्ही थांबलो कारण ती टॉर्च पुन्हा दिसली. एवढ्या रात्री कोण फिरत असेल? काही कळत नव्हतं.त्यात आता ती टॉर्च कधी सुर व्ह्यायची तर कधी बंद व्ह्यायची. मी  बसमध्ये एका खिडकीपाशी बसलो होतो. देव्या माझ्यापुढच्या सीटवर बसला होता. आता आम्ही गप्पा बंद केल्या आणि त्या टॉर्चच्या हालचालींकडे लक्ष्य देउ लागलो. एखादा गावकरी किंवा धर्मशाळेत झोपायला गेलेल्यांपैकी कुणीतरी आम्ही काय करतोय हे बघायला तर आला नसेल अशी शंका आली. पण मग तो इतक्या लांब काय करतो? आणि टॉर्च सारखी चालु-बंद का करतो हेच कळत नव्हते.सगळेजण श्वास रोखुन त्या टॉर्चकडे बघत होतो. टॉर्च बंद झाला आणि अचानक त्या टॉर्चचा झोत सरळ देव्याच्या खिडकीवर पडला आणि आमची तंतरली. देव्या झटकन खाली वाकला आणि सगळेजण परत आपापल्या जागेवर जाउन बसले. हा काहीतरी वेगळाच प्रकार आहे हे आता सगळ्यांना कळून चुकलं पण आमच्यातला कुणीही खाली जायची हिम्मत करत नव्हता. शेवटी आम्ही गप्प झोपायचं ठरवलं. काय असेल कुणास ठाउक? काही वेळाने टॉर्च बन्द झाली आणि आम्ही गप्प बसलो. ५-१० मीनिटांनी कुणाला तरी ती टॉर्च गाडीच्या समोर दिसली. कुणीतरी समोरुन गाडीवर टॉर्चचा प्रकाश फेकला होता. कोण आहे ते दिसत नव्हतं आम्ही सगळे चिडीचूप! फक्त बघत होतो की आता काय होईल. मी शास रोखुन धरले होते. अचानक ती टॉर्च आमच्या  दिशेने  येवू लागली आणि मी घाबरलो. सगळेजण गप्प राहिले. टॉर्च वेगात गाडीच्यासमोरुन आली आणि आमच्याबाजुने खिडकीवर प्रकाश टाकत झर्रकन निघुन पण गेली आम्ही मागेवळून पाहिलं तर ती बंद पण झाली आणि कुठे गायब झाली काय कळलं नाही.. इतकावेळा संथ चालणारी ती टॉर्च आता क्षणात आमच्या गाडीच्या बाजुने कशी काय गेली ते अजुनही कळलं नाही. तो कुणी गावकरी होता की आमच्याच ग्रुपमधला अजुन कुणी हे अजुनही समजलं नाही.. पण जे काही घडलं ते प्रचंड होतं....

बसमधली हॉरर टीम :)
बाहेर सोसाट्याच्या वार्‍याबरोबर पाउस कोसळू लागला आणि आम्ही सगळे झोपी गेलो. रात्री मध्येच ऊठलो तेव्हा आमच्या गाडीचा ड्रायवर मोठमोठ्याने ओरडू लागला. त्याला रात्री उंदीर चावला म्हणुन तो ओरडत होता. पहाटे सुझेने उठवलं. मग मी,सुझे आणि देव्या "वाघ मारायला" निघुन गेलो. सगळ आटोपल्यावर परतिच्या प्रवासाला लागलो. वाटे भंडारधर्‍याच्या स्पिलगेटवर गाडी थांबवली तेव्हा समोरचं द्दृश्य अप्रतिम होतं. भंडारधर्‍याच्या जलाशयातुन सगळं पाणी बाहेर रस्त्यावरुन वाहत होतं. पाण्याचा प्रवाह ही जबरी होता. तिथे फोटोसेशन झाल्यावर मग रंधा फॉलच्या दिशेने गेलो. रंधा फॉल झाला आणि मग माळशेजमार्गे मुंबईच्या वाटेला लागलो.

ग्रुप फोटु
ट्रेक भारी झाला होता. पण पावसात गडावर धड काही बघायलाच नाही मिळालं. त्यामुळे पुन्हा हिवाळ्यात हा ट्रेक करायचं असं मी, देव्या आणि सुझेने ठरवून टाकलं. प्रत्येक ट्रेक आणि निसर्ग नेहमीच आपल्याला नविन काही तरी शिकवत असतो. या ट्रेक ने अजुन काही नवीन भटके मित्र दिले. आणि हो ती न विसरता येणारी टॉर्च भूताची रात्रे ही....

- दीप्स
  

Wednesday, August 8, 2012

मृत्युंजय....

        पुस्तक वाचन हा माझा छंद नाही.. पण कधी कधी एखादं अनोळखी, अपरिचित व्यक्तिमत्व जसं आपल्याला एखाद्या अनामिक बंधानं खेचतं तसं काहीसं माझं आणि पुस्तकांचं नातं आहे असं मला वाटत राहातं. माझं दहावीपर्यंतचं शिक्षण मराठी माध्यमातुन गावीच झालं. त्यावेळी लहान असताना आम्ही वेंगुर्ल्याच्या एस्.टी. स्टँडवर असलेल्या पुस्तकाच्या दुकानातून दोन-दोन रुपड्यांची गोष्टींची पुस्तकं वाचत असू. एकदा मामा वेंगुर्ल्याच्या नगर वाचनालयातून "ययाति" घेऊन आला. ते जाडजूड पुस्तक, कसल्याशा कादंबरी प्रकारातलं होतं. मामा जेव्हा वेळ मिळेल तेव्हा ते वाचायचा.पण मी कधी त्या पुस्तकाच्या वाटेला जाणार नव्हतो. किंबहुना ते पुस्तक मोठ्यांसाठी असेल अशी माझी धारणा होती. कारण आम्ही लहान मुलं एवढी जाडजुड पुस्तकं कधी वाचत नसू. पण जेव्हा - जेव्हा ते पुस्तक मला घरात दिसे तेव्हा तेव्हा त्या पुस्तकावरला तो शुभ्र घोडा मला त्याच्याकडे खेचायचा प्रयत्न करी. "ययाति" ही तीन अक्षरं मला कोणत्या तरी अनामिक बंधाने स्वःताकडे बोलावित्.शेवटी एकदाचं ते पुस्तक मी हातात घेतलं आणि वाचायला सुरुवात केली. आणि असा काही त्या पुस्तकात गुंतलो की मला दुसरं तिसरं काहीच सुचेना. त्यावेळी मी सहावी-सातवीत असेन, पण त्या पुस्तकाने माझ्यावर अशी काही मोहीनी घातली की मी;असो. 
"जग जिंकण्याइतकं मन जिंकणं सोपं नाही." हे वाक्य त्यादिवसापासून मी कधीच विसरलो नाही आणि कदापि विसरू  ही शकणार नाही.. 

         आणि त्यादिवसापासून वि.स्.खांडेकरांचा मी भक्त झालो.  मग मामाकरवी मी त्यांची बाकीची पुस्तकं ही वाचून काढली..पण मिळेल ते कोणतेही पुस्तकं मी वाचतं नव्हतो आणि आज ही नाही वाचत याचं सर्वात मोठं कारण माझी आळशी वृत्ती हेच आहे... अशा वृत्तीमुळेच मी अनेक चांगल्या पुस्तकांना मुकलोय.. पण काही पुस्तकं आज ही मला खुणावत राहतात.. विश्वास पाटलांचं "पानिपत" ही मला असंच स्वःताकडे ओढतं होतं..ते वाचून झालं पण पानिपताचा तपशिलवार इतिहास जाणून घेण्यासाठी मग शेजवलकरांचं "पानिपत १७६१" वाचून काढलं तेव्हा कुठे समाधान झालं. काही लोकांच्या केवळ दुराग्रहांमुळे, इतिहासानं ही ज्यांची उपेक्षा केली असे "छत्रपति संभाजी महाराज" यांचं व्यक्तिमत्व ही मला असंच खुणावू लागलं आणि मी त्यांना ही शरण गेलो. अखिल मानवजातिला शांतिचा संदेश देणार्‍या भगवान गौतम बुद्धांचं जीवन चरित्र आणि व्यक्तिमत्व मला अगदी लहानपणापासूनच त्यांच्याजवळ खेचत होतं. भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या मौलिक "बुद्ध आणि त्याचा धम्म" या बुद्ध धम्माचा धर्मग्रंथाने तर आयुष्यातल्या किती तरी प्रश्नांची उत्तरं मिळाली..

                 पण या सर्वात, महान कर्ण कुठे तरी मला साद घालत होता. दहावित असताना अचानक "मृत्युंजय" माझ्या  हाती लागलं पण अभ्यासाच्या नावापुढे ते मला वाचता नाही आलं आणि तेव्हापासुन माझी आळशी वृत्तीमुळे असेल मला हे पुस्तक वाचण्याचा योग आला नाही. मागल्या महिन्यात आम्ही काही मित्र नाटकासाठी म्हणुन दादरच्या शिवाजी मंदीरला गेलो होतो. नाटक सुरु व्ह्यायला अजुन वेळ होता म्हणून आम्ही शिवाजी मंदिराच्या तळमजल्यावर असलेल्या मॅजेस्टीक ग्रंथ दालनात गेलो. क्षणात माझी नजर तिथे ठेवलेल्या "मृत्युंजय" वर पडली. गेली कित्येक वर्षे मला खुणावणारं हे पुस्तक आज मी घ्यायचं ठरवलं. त्या पुस्तकाच्या मुखपृष्टावरील तो धनुर्धर, वीर कर्ण जणू मला खुणावत होता. 

                आठवड्यापूर्वी पुस्तक वाचायला घेतलं आणि आज संपवलं ही.आज पुस्तक संपवताना शेवटच्या क्षणी अक्षरशः डोळ्यातून अश्रु पाझरले. घसा सुकला होता. ट्रेनमध्ये बसून डबडबलेल्या डोळ्यांनी मी एका महान वीराचा अंत वाचत होतो आणि तो ही भगवान श्रीकॄष्णाच्या मुखातून. जन्माच्या क्षणापासून नाळही न कापता जी उपेक्षा या महान वीराच्या नशिबात आली ती त्याच्या शेवटच्या काळापर्यंत तशीच राहीली. 

कर्ण!
सूतपुत्र कर्ण!
सुर्यभक्त कर्ण ! 
वीर धनुर्धर कर्ण !
अंगराज कर्ण!
दानवीर कर्ण !  

                  पुस्तकाच्या पहिल्या शब्दापासुन ते शेवटच्या शब्दापर्यंत कर्णाने माझं आयुष्य क्षणात व्यापून टाकलं. फक्त कर्णच नव्हे तर त्या पुस्तकात असलेल्या इतर अनेक व्यक्तिरेखांनी मला असंच भाळून टाकलं. पण शेवटी मनात राहिला तो कर्णच. यापूर्वी मी कर्णावर आधारीत कोणतं ही पुस्तक वाचलं नव्हतं कारण मृत्युंजय म्हणजेच कर्ण असं मी  माझ्या बर्‍याच वाचक मित्रांकडून ऐकत आलो होतो. महाभारतात आणि अनेक चर्चांमध्ये मी कर्णाबद्दल ऐकलं होतं. पण का माहित का जसं मी सुरुवातीलाच म्हणालो की काही व्यक्तिमत्वं आपल्याला एका अनोळखी बंधातून आपल्याकडे आकर्षित करत राहतात त्यापैकी भगवान गौतम बुद्ध; छत्रपति शिवाजी महाराज आणि श्रीकृष्ण यांच्यानंतर कर्णाचं स्थान माझ्या आयुष्यात अढळ आहे.

                 खरं तर महाभारतातली ही अनेक पात्रं म्हणजे मनुष्याच्या प्रवृत्तीचं एक दर्शन आहे. जणु महर्षी व्यासांनी अखिल मानवजातीचं भवितव्यच महाभारतातून लिहून ठेवलं होतं.. प्रत्येक पात्राची एक विशिष्ट वृत्ती, एक विशिष गुण; पण कर्ण हा प्रत्येक संभ्रमित, शापित व्यक्तिचा मूळ पुरुष असावा.पुस्तक वाचताना नकळत आपण कर्णाच्या त्या प्रवासात सामिल होतो. या प्रवासाचा अन्त काय होणार ते आपल्याला ठाउक असतं पण महत्त्वाची गोष्ट महणजे या प्रवासात त्या महान वीरासोबत आपण सुद्धा आपला शोध घ्यायला लागतो. त्याच्या प्रत्येक कृतितून, त्याच्या आदर्शातून, त्याच्या आयुष्यात घडलेल्या प्रत्येक गोष्टीत आपण आपल्याला कुठेतरी शोधत राहतो.

आपल्या माता-पित्यांची सेवा करणारा कर्ण!
त्याच्या धाकटया भावाचा (शोण) आदर्श असलेला कर्ण! 
आपल्या जन्मजात कुंडलं आणि अभेद्य शरीर कवचाबद्दल नेहमी संभ्रमात असलेला कर्ण! 
एका अनामिक ओढीनं सुर्याची नित्यनेमानं आराधना करणारा कर्ण! 
हस्तिनापूरात गुरु द्रोणानी गुरुत्व नाकारताच त्याक्षणी सुर्याला अखेरपर्यंत गुरु मानणारा कर्ण! 
स्पर्धेत द्रोणांच्या अर्जुनप्रेमामुळं अजिंक्यत्वाचा मान हिरावलेला पण त्याहीपेक्षा पांडवांनी सूतपुत्र म्हणून केलेल्या निर्भत्सनेने मनाने जळून गेलेला कर्ण ! 
दुर्योधनाने त्याक्षणी त्याला अंगदेशाचा राजा म्हणून केलेला राज्याभिषेक आणि त्याच क्षणापासून दुर्योधनाची अखरेपर्यंत साथ देणारा कर्ण! 
वृषालीसारख्या सुंदर सारथीकन्येच्या प्रेमात पडलेला आणि तिच्याशी विवाह करुन तिच्यावर निरंतर प्रेम करणारा कर्ण! 
भर सभेत द्रौपदीने "सूतपुत्र" म्हणून ज्याची अवहेलना केली आणि ती अवहेलना गिळून गप्प बसणारा कर्ण!
संपूर्ण भारतवर्षात दिग्विजय संपादन करणारा पराक्रमी, वीर कर्ण! 

               अशी कर्णाची अनेक रुपं या प्रवासात आपल्या समोर येतिल आणि मग वाचता वाचता त्याच्यासारखीच झालेली आपल्या मनाची घालमेल.कुठे संपणार ? ठाउक नसतं.... 
अनेक भावनिक संघर्षात गुरफटलेला तरीही आपल्या सामर्थ्यावर आणि शब्दावर बद्ध असलेला कर्ण आपल्याला जवळचा वाटू लागतो. 
              "प्रत्येंचेशिवाय धनुष्य नाही आणि भावनेशिवाय मनुष्य नाही" असं सांगणार्‍या कर्णाच्या त्या अभेद्य कवचामागे एक भावसंपन्न, प्रेमळ झरा नेहमी खळाळत असल्याची ग्वाही देत राहतो.कारण माझ्यासारखा प्रत्येक भावनिक आणि संवेदनशील माणूस त्याच्या जीवनात स्वःताचा शोध घेत राहतो. त्याच्या आयुष्यातलया प्रत्येक कटू प्रसंगात स्व:ताचं दु:ख शोधत राहतो. माणसाला त्याच्यासारखाच समदु:खी माणूस भेटला की आनंद होतोच,नाही का? त्याच्या आयुष्यातलया अनेक कोड्यांची उलगड करताना त्याच्या मनाची स्थिती आपल्या मनाचा कुठेतरी ठाव घेतेच..अखेरच्या श्वासापर्यंत सूतपुत्र म्हणून हीणवलेला गेलेला हा वीर अखेरपर्यंत आपल्या शब्दालाच जागला..

            मृत्युंजयकार श्री.शिवाजी सावंतांनी कर्णाच्या आयुष्यावर ही महान कादंबरी लिहून एक प्रकारे त्याचे संभ्रमित आणि गुढ जीवन सुर्यतेजाने झळाळून सोडले. नाहीतर कदाचित आपल्यालाही त्याच्यासारखेच अनेक प्रश्न पडले असते आणि आपण ही त्यावर धड विचार करु शकलो नसतो. सुर्यपुत्र असूनही त्याच्यावर अखेरच्या क्षणापर्यंत अन्याय झाला. हा अन्याय कोणी केला? कुंतीने कौमार्यात जी चूक केली ती तिला महाभारताच्या शेवटच्या युद्धात उमगली. फक्त आपल्या पाच पुत्रांना अभय मिळावं म्हणून ती कर्णाकडे गेली. स्वार्थ हा मनुष्याला सर्व काही विसरायला लावतो. कर्णाला तो तिचाच पुत्र आहे याची जाणिव करुन देताना तिने त्याला हस्तिनापूरचे राज्य, सुंदर द्रौपदी या सर्वांचं आमिष दाखवायचा प्रयत्न केला पण कर्ण बधला नाही. जेव्हा तिचे स्वःताला क्षत्रिय म्हणवून घेणारे पुत्र कर्णाचा सूतपुत्र म्हणून अपमान करत होते तेव्हाही कुंतीने कधी हस्तक्षेप केला नाही. याची कारणं, तिची त्यावेळची मनसिक स्थिती,भविष्य आणि वर्तमानाच्या चक्रात अडकलेल्या कुंतीच्या मनाचं यथार्थ वर्णन सावंतांनी केलं आहे. पण मी तरी या सर्वासाठी फक्त कुन्तिलाच जबाबदार धरेन. ज्या धैर्याने तिने राजा कुंतिभोजाचं राज्य सांभाळलं, ज्या धैर्याने ती हस्तिनापूरची महाराणी झाली, ज्या धैर्याने तिने आपल्या पतीच्या श्रापासाठी आपलं जीवन अरण्यात व्यतित केलं. पतिच्या झालेल्या निधनानंतर ज्या धैर्याने तिने पाचही पुत्रांना घेउन हस्तिनापूरची वाट धरली. त्या कुंतिने थोडं तरी धैर्य कर्णासाठी दाखवायला हवं होतं. सार्‍या जगाला माहित होतं की पांडव हे महाराज पंडूचे पुत्र नसून कुंतिने दुर्वास ऋषींच्या मंत्रातून त्यांना जन्मास घातलं होते. कुंतिला ही याची जाण होती पण तरीही राजकिय दृष्टीकोनातुन असेल; ती कर्णासाठी कधीही पुढे आली नाही..

              या सर्वात मला वृषालीची फार दया येते.अखेरच्या क्षणापर्यंत तिने कर्णावर निरपेक्ष प्रेम केलं.मोठ्या कर्तबगारीने कर्णासारख्या पुरुषाला प्रेमाने सावरलं. ती खर्‍या अर्थानं कर्णाची अर्धांगिनी होती.दुर्योधनाने जरी स्वःताच्या स्वार्थासाठी कर्णाला जवळ केलं होतं आणि कर्ण हे जाणुन होता तरीही कर्णाने त्याची साथ शेवटपर्यंत सोडली नाही. जर त्या स्पर्धेच्या दिवशी दुर्योधनाने कर्णाला जवळ केलं नसतं तर कदाचित पुढे कर्णाचं काय झालं असतं काय माहीत? अश्वत्थामासारखा विचारवंत आणि हुशार मित्र कर्णाला लाभला म्हणून काही अंशी का असेना कर्णाने आपल्या आयुष्याचा निर्धार पक्का केला होता. कर्ण जितका कणखर, अजिंक्य धनुर्धर, पराक्रमी, तितकाच भावनिक होता. सुर्य आणि गंगामातेवर असलेली त्याची अनामिक निस्सिम भक्ति त्याच्या आयुष्याचा एक भागच होती. अधिररथ आणि राधामाता हेच आपले खरे आईवडील हे त्याने अखेरपर्यन्त मानले आणि मनोभावे त्यांची सेवा केली. कौंतेय असूनही त्याने स्वःताला 'राधेय' मानण्यातच त्याने धन्यता मानली..

               कादंबरीच्या शेवटच्या भागात श्रीकृष्ण कर्णाबद्दलची आत्मियता व्यक्त करतो. कर्णाच्या जन्माचं आणि कवच कुंडलांचं रहस्य माहिती असलेल्यांपैकी तो एक होता. त्यानेच कर्णाला त्याच्या जन्माचं रहस्य कथन केलं. तू सूतपुत्र नाहीस तर सुर्यपुत्र आहेस असं याची जाणिव करुन दिली.वेगवेगळी आमिषं दाखवुन कर्णाला पांडवांस मिळण्यास गळ घातली हे जाणुनही की कर्ण ते कधीच मान्य करणार नाही. त्यात श्रीकृष्ण सांगतो की, महाभारताचं युद्ध मी पेटवलं, का?? 
फक्त दुर्योधन, भिष्म, द्रोण, धृतराष्ट्र अशा काही जणांना धडा शिकवण्यासाठी? 
द्रौपदीच्या अपमानाचा सूड उगवण्यासाठी? 
पदच्युत, पथभ्रष्ट झालेल्या कर्णाला मार्गस्थ करण्यासाठी? 
नाही!!तर माझ्यापुढे प्रश्न होता अखिल मानवजातीचा! प्रश्न होता चिरंतन सत्याचा!

              पण श्रीकृष्णा! तुझ्या या चिरंतन सत्याच्या? यज्ञात कर्णाची आहुति पडायला नको हवी होती.हा जो तू मानवजातीच्या कल्याणासाठी? मांडलेला यज्ञ होता त्याच्या पूर्णत्वासाठी तू कोणाला निवडलं होतंस? पांडवांना???? 

              कसलं सत्य आणि कुणाचं सत्य? जे सत्य जाणण्यासाठी कर्ण आयुष्यभर फक्त सुर्याकडे हताशपणे बघत राहिला त्याचं सत्य ही तू केव्हा सांगितलंस जेव्हा तुला त्याची गरज होती. कर्णाच्या आहुतिने तुझ्या तथाकथित सत्याचा यज्ञ पुर्णत्वास गेला असा जर तुझा समज असेल तर जरा आजच्या या युगात एक नजर फिरवं असे अनेक अभागी कर्ण तुला जागोजागी दिसुन येतिल.....    

- दीप्स

Sunday, August 5, 2012

If You Are Lonely When You Are Alone.....


If you are lonely when you are alone, you are in bad company...
 
एकाकीपणा, Loneliness  हा मनुष्याचा एक सर्वात मोठा शत्रु आहे. हा असा शत्रू आहे की तो कधी कधी स्वःताचाच घात करतो. प्रत्येक मनुष्य कधी ना कधी या एकाकीपणाचा शिकार होतोच. अशावेळी आपल्याल काहीच सुचत नाही. कोणत्याही गोष्टीत मन लागत नाही. म्युझिक, मुव्हीज आपली आवडती जागा किंबहुना आपली अतिशय आवडती व्यक्तीही ही अशावेळी आपल्याला नकोशी वाटते. मग अशावेळी तुम्ही काय करता? मी काय करायचो हे मला ठाउक नव्हतं पण त्यादिवशी एक चांगला उपाय सापडला..

दोन-चार महिन्यांपूर्वी भोपाळला कंपनीच्या कामानिमित्त गेलो होतो. भोपाळपासुन ८० कि.मी.वर असलेल्या सुजानपूर या एका गावात  एका  क्लायंटकडे जायचं होतं आणि तिकडलं काम झाल्यावर पुढे रतलामला अजुन एक क्लायंट होता. सुजानपूरमधलं काम त्याच दिवशी आटोपलं आणि रतलामला जाण्यासाठी सुजानपूर स्टेशनवर येवून ट्रेनची वाट बघत बसलो होतो. ट्रेनला यायला अजुन ३ तास होते. आता हे ३ तास कसे घालवायचे याच विचारात होतो. त्यात मी माझा लॅपटॉप पण सोबत आणला नव्हता त्यामुळे तर अजुनच कंठाळा येवू लागला. नशीब सोबत ब्लॅकबेरी फोन होता. त्यामुळे फेसबुक आणि ट्वीटरवर थोडा टीपी सुरुच होता. काही तरी लिहावं म्हणून नोटबुक काढलं पण काही केल्या एक शब्द ही सुचेना. उगाच मग एखादं नाव गिरवू लागलो; पण मनासारखं होतं नव्हतं. 

मे चा शेवटचा आठवडा होता. संध्याकाळच्या वेळी आभाळ विविध रंगांनी भरुन गेलं होतं. कुठून तरी काळे ढग पश्चिमेकडे जमा होत होते. आज कदाचित पाउस हजेरी लावेल असं मनोमन वाटत होतं. त्यात वारा ही अगदी सूसाट सुटला होता. पण नेहमीप्रमाणे ही संध्याकाळ मला खायला उठली होती. मी हे सगळं जाणून बुजुन टाळत होतो कारण ती संध्याकाळ पुन्हा एखादी अशीच आठवण उकरुन काढणार होती आणि त्या अनोळखी प्रदेशात तर मला ते नकोच होतं. कसाबसा मी मनाला सावरत होतो आणि इतक्यात ट्रेन आली. सुजानपूर ते रतलाम अजुन ४-५ तासांचा प्रवास होता. सुदैवाने एक विंडोसीट मिळाली आणि मी निर्धास्त झालो. ट्रेन सुटली तरी पश्चिमेकडलं ते आभाळ काही मला सोडत नव्हतं.सुर्य तर केव्हाचा मावळला होता पण ती संध्याकाळ अजुनही क्षितिजावर रेंगाळत होती. 
कितीही टाळायचा प्रयत्न केला तरी त्याचा काहीच उपयोग होत नव्हता आणि पुन्हा त्या संध्याकाळच्या क्षितिजावर आठवणींच एक-एक पान उलगडू लागलं. खूप एकाकी वाटू लागलं. मी डोळे मिटून घेतले आणि खिडकीवर डोकं टेकवलं. असं वाटू लागलं की आता या क्षणी कुणीतरी सोबत असावं आणि मी भराभर मनातलं बोलुन दाखवावं. त्यात माझ्या बाजुला एक गुज्जू फेमेली होती आणि त्यांचं अविरत चरणं आणि बोलण्याचा रवंथ सुरुच होता. एक अनामिक असा प्रचंड तणाव मनावर येवू लागला. रतलाम यायला अजुन बराच वेळ होता. मनातल्या आणि आजुबाजूच्या गोंधळामुळे तर झोप येण्याचा ही चान्स नव्हता. म्हणून मग शेवटी वैतागुन फोन घेतला आणि गाणी ऐकू लागलो. त्यात फोनचा मिडीया प्लेयर शफल मोडवर होता आणि तो ही नको ती दु:खी गाणी ऐकवू लागला. 
"कसे सरतिल सये" हे गाणं वाजवायची त्या फोनला काय गरज होती? :डःड असो. 

मी डोळे मिटून गाणी ऐकू लागलो. इंग्रजीत एक म्हण आहे ना कि,"Whenever you have any problem just sing a song, then you will realize that your voice is a lot more worse than your problem.." :D:D:D
 हे आठवून मग मी माझ्या आवाजात कधी काळी रेकॉर्ड केलेली दोन तीन गाणी ऐकली पण तरीही समधान होईना. अस्वस्थता गाण्याच्या रुपानेही सारखी घंघावत होती. आज मला कुणाशी तरी बोलायचं होतं. बरचं काही बोलायचं होतं.जे कधी कुणाला सांगितलं नव्हतं ते आज सांगायचं होतं. केव्हाचं मनात गाडुन ठेवलेलं एक-एक पान आज वाचायचं होतं. पण कुणाशी बोलणार? कुणाला सांगणार? काही व्यथा आपण नाही सांगू शकत कुणाला. काही दु:खं ही आपली आपल्यालाच पचवावी लागतात. अनघा नेहमी म्हणते की, "आपणच आपलं टीकाकार व्हायला हवं आणि त्याचप्रमाणे आपणच आपला स्व:ताचा एक चांगला मित्र ही व्हायला हवं." पण आज मला खरोखर कुणीतरी समोर हवं होतं. ज्याला मनातलं सारं काही सांगून टाकायचं होतं. काय करावं या विचारात असतानाच एक आयडीया सुचली. 

फोनचा म्युझिक प्लेयर बंद केला. 

ब्लॅकबेरीचं नेटवर्क रिमुव्ह केलं त्यामुळे आता कुणाचेही कॉल्स येणार नव्हते आणि मला डीस्टर्ब होणार नव्हता. 
हॅन्ड्स फ्री डीव्हाईस कानाला अडकवलं; ब्लॅकबेरीमधे हल्लीच इन्स्टॉल्ड केलेलं व्हॉईस रेकॉर्डर अ‍ॅप्लिकेशन ऑन केलं आणि बोलायला सुरुवात केली...... 

"हाय! आज मला तुला काही सांगायचं आहे.खूप दिवस तुझ्याशी बोलायचं होतं पण या ना त्या कारणाने राहुनच गेलं. खरं तर मी मुद्दामच तुला ते सांगितलं नाही आणि कदाचित तुला कधी सांगणारच नव्हतो पण आज राहवत नाहीय..." 


अशाप्रकारे बोलत राहिलो. किती तरी वेळ. जणु मी कुणाशी तरी फोनवर बोलतोय या अविर्भावात असल्याने आणि त्यात मी मराठीत तर कधी इंगिशमध्ये बोलत असल्याने आजुबाजूच्या लोकांचा काही त्रास होत नव्ह्ता. 

किती तरी वेळ मी बोलत होतो. बाहेरचा काळोख आता अधिकच गहिरा होत होता. आणि त्या काळोखाबरोबर एक एक आठवण ओठांवर येत होती. क्षणोक्षणी फार हलकं वाटत होतं. आज पहिल्यांदाच मी स्वःताशी इतका वेळ बोलत होतो. आज स्वःताला कुठून तरी शोधून आणलं होतं आणि माझ्यासमोर बसवून स्व:तालाच सगळं काही सांगत होतो. 

कधी त्या मजेशीर, खोडकर आठवणी सांगताना मोठ्याने हासत होतो तर कधी एखाद्या कटु आठ्वणी सांगताना आवाज खोलवर जात होता. 
कधी पाकळीवरल्या दवासारख्या जपलेल्या त्या आठवणी सांगताना शब्द संथ होत होते तर कधी उसळलेल्या लाटांसारखे माझे शब्द काही आठवणींचा मारा करत होते. 

भरभरुन मी स्व:ताशी बोलत होतो आणि नेहमीसारखं बोलताना माझे श्वास फुलत होते. एका विशिष्ट लयीत ट्रेन केव्हाची धावत होती आणि त्या ट्रेनचा आवाज नकळत माझ्या रेकॉर्डींगला बॅकग्राउंड स्कोर देण्याचा काम करत होता. आता बरंच काही मी बोललो होतो. खिडकीतून बाहेर पाहिलं तर दूर कुठे तरी अधुन-मधुन विजा चमकत होत्या.. रतलाम यायला अजुन एक तास बाकी होता. मी बोलणं आवरतं घेत होतो आणि बाहेरुन मृद्गंध दरवळू लागला. माझं मन पावसासाठी अधिर झालं आणि त्या मृद्गंधासरशी अजुन काही आठवणी ओठांवर तरळू लागल्या. पण मी स्वःताला आवरत घेतलं कारण मला ठाउक होतं की आता पावसाच्या सरी येतिल आणि जर पाउस आलाच तर मग त्या पावसाच्या आठवणी मला रोखता आल्या नसत्या. 

"आज खूप बोललो तुझ्याशी. मला ठाउक आहे  की तुला जाम पकायला झालं असेल, नाही...? But really thanks to listen to me..   आज खूप बरं वाटतयं. खूप हलकं वाटतयं.. थँक्स अगेन" 


असं बोलून मी माझं रेकॉर्डींग थांबवलं. तब्बल १ तास ५१ मि. मी बोललो होतो. खूप बरं वाटत होतं. फोनची बॅटरीही ड्रेन व्ह्यायला आली होती. रात्री साडे नउला रतलामला पोहचलो. बराच शोधा-शोध केल्यावर एक चांगलं हॉटेल सापडलं.( मायला ते हॉटेल डीसेंट नाही सापडलं कुठे :डःडः) खूप थकलो होतो आणि भूक ही लागली होती. रुमवर बॅग टाकली आणि बाहेर जेवायला गेलो. जेउन आलो. शॉवर घेतला आणि बेडवर पहुडलो. मघाशी रेकॉर्ड केलेली माझी बडबड ऐकावी म्हणुन फोन ऑन केला आणि ते ऐकता ऐकता कधी झोप लागली ते कळलंच नाही.
रात्री कसलसं स्वप्न पडलं होतं. पहाटे ते मी आठवू लागलो पण काहीच आठवेना. 


आता मला हल्ली असंच कधी भरुन आलं की मी हा उपाय वापरतो. लिहिण्यापेक्षा हे सोप्पं वाटतं. लिहिताना खूप विचार करावा लागतो.
शब्दांची जुळवाजुळव करावी लागते. त्यात काही पर्सनल लिहायला गेलो तर कुणाच्या भावना दु़खावणार तर नाहीत ना याचीही काळजी घ्यावी लागते.त्यापेक्षा हे बरं वाटतं. कधी असं भरुन आलं ना की स्व:ताशीच असं बोलावं. आणि जेव्हा  स्वःताशीही काहीच बोलायला नसेल तेव्हा त्या रेकॉर्डींग्ज पुन्हा पुन्हा ऐकाव्यात. फार बरं वाटतं. माहीतीय??गाण्यापेक्षा आपला आवाज इथे फार सुन्दर लागतो. प्रत्येक सूर भावनेच्या तालावर अगदी चपखल बसतो. आणि हो बोलताना नेहमी जे मनात आहे ते स्पष्ट बोलावं. कसलीही तमा, भीती न बाळगता. 

असं
म्हणतात की स्व:ताशी बडबड करणारे वेडे असतात. पण खरं सांगतो हा वेडेपणा करुन बघा मनावरलं एखादं अनामिक ओझं कमी होतं......

- दीप्स

Thursday, July 12, 2012

माझी "शाळा" ( भाग ७ )

परीक्षेच्या दिवशी शिक्षकांनी बर्‍याच सूचना दिल्या होत्या. परीक्षेचं  केंद्र वेंगुर्ल्याला होतं. बर्‍याच विद्यार्थ्यांचा क्रमांक वेंगुर्ला हायस्कूल तर माझा आणि काहीजणांचा पाटकर हायस्कूलला होता. परीक्षेच्या दोन - तीन दिवस अगोदर मला सडकून ताप भरला होता. अंथरुणावर पडल्या पडल्या मी अभ्यास करायचो. सगळ्यांना काळजी लागली होती, पण झालो कसाबसा रिकव्हर. परीक्षेच्या दिवशी सकाळी सगळ्यांचे आशीर्वाद घेतले. वाडीतून बस स्टॉपवर जाईपर्यंत जो कुणी मोठा माणुस दिसे आई मला त्याच्या पाया पडायला लावत असे. :डःड
त्यानंतर नाईकच्या घरी गेलो त्याच्या आई वडीलांचे आशीर्वाद घेतले. वाटेत भेटणार प्रत्येकजण आम्हाला शुभेच्छा देत होता. शाळेत पोचलो. सगल्या शिक्षकांचे आशिर्वाद घेतले. शिरोडकरही भेटली. गोड हासुन तिने ही शुभेच्छा दिल्या.....

बोर्डाची परीक्षा ही सरली. दीड - दोन महिन्यांचा अवकाश होता. आता मला घरात कसलीच आडकाठी नव्हती. उनाडक्या करायची, खेळायची पण खरं सांगतो शाळा सरल्यानंतर अचानक या सगळ्यातली मजाच निघून गेली. हळुहळू मित्र सुद्धा विरळ होत गेले. परीक्षेचा निकाल लागला. पहिल्यांदाच आमची शाळा जिल्ह्यात प्रथम आली होती. शाळेतुन माझा दुसरा क्रमांक आला. पुढे काय ?? पुढे काय?? याचा विचार माझ्या मनात काहीच  नव्हता मामाने सगळं ठरवंच होतं की इंजिनिअरिंग करायची....

या सगळ्यात शिरोडकर माझ्या
मनातून कधीही गेली नाही. 
ती मला नेहमी आठवायची. 
तिचे ते ब्राउन डोळे... 

तिची आणि माझी शेवटची भेट वेंगुर्ल्याच्या एस्.टी. स्टँडवर झाली. मी मालवणच्या इंजिनिरंग कॉलेजमध्ये फॉर्म भरायला जात होतो. आणि तिथे एस्.टी.ची वाट बघत बसलो होतो. इतक्यात बाजुला ती तिच्या बहीणीसोबत आली. शाळेला सुट्टी असल्याने कदाचित घरी जात असावी. दहावीच्या परीक्षेनंतर आमच्यात बरीच गॅप पडली होती. आणि शाळा नसल्याने तिला रोज बघायला ही मिळत नसे. मला तिथे पाहुन तिच्या बहीणीने माझी विचारपूस करायला सुरुवात केली. आता पुढे काय करणार वैगरे वैगरे.. आम्ही दोघं बोलतं होतो आणि शिरोडकर गुपचूप ऐकत होती. मध्येच तिची आणि माझी नजरानजर झाली. ती शांतपणे माझ्याकडे बघत होती. काही वेळाने त्यांची गाडी आली आणि त्यांनी माझा निरोप घेतला. 
शिरोडकर काही बोलली नाही. गुपचूप निघुन गेली. माझी ही गाडी स्टँडवर आली आणि मी गाडीत जाउन बसलो. आमच्या दोघांच्या बसेस बाजुबाजुला उभ्या होत्या. मी खिडकितून ती कूठे दिसते का ते पाहु लागलो. आणि ती दिसली. माझ्याचकडे बघत होती. गाडी सुटायला अजुन अवकाश होता. किती तरी वेळ आम्ही एकमेकांकडे बघत होतो आणि अचानक माझी बस सुरु झाली. मी नजरेआड होईस्तोवर ती माझ्याकडेच बघत होती... 

शाळेबरोबर शाळेतले मित्र सुध्दा दुरावले. पण अमोल नाईक आतापर्यंत संपर्कात आहे. आम्ही पाचवीपासुन एकत्रच होतो. खूप मस्ति केली. मारामार्‍या केला. भांडलो पुन्हा एकत्र झालो ते आतापर्यंत. जरी मी कधी विसरलो तरी अमोल न चूकता मला कॉल करतो माझ्या घरातल्यांची चौकशी करतो. 

कोळसुलकर गावीच असतो. मी जेव्हा गावी जात तेव्हा त्याला आवर्जुन भेटतोच. खूप गप्पा होतात. त्याने कॉलेजमधली बरीच कांडं मला सांगितली. प्रशांत ही मुंबईला आला. मी बर्‍याच वेळा त्याला कॉन्टॅक्ट करायचा प्रयत्न केला. एक दोन वेळा त्याला त्याच्या घरी जाउन भेटलो. पण तो पुन्हा कधी संपर्कात राहिला नाही. तो खूप पुढे निघुन गेला. बाकी नयन, वासुदेव, बाबाजी, बाबुराव' शांताराम हे सगळे आपापल्या मार्गाने सेटल्ड झाले कुणी गावातचं राहिले. कधी कुणी चुकून माकुन भेटलं तरी पूर्वीचा तो जल्लोष नसतो. आयुष्याच्या, संसाराच्या, व्यथा त्यांच्या त्या हास्यात कुठेतरी दिसत राहतातच.. अर्थात मी ही त्याला अपवाद नाहीच.........
 
शाळा अगदी जिव्हाळ्याचा विषय. तेव्हा कधी इतकं जाणवलं नाही पण आता त्या दिवसांची खूप आठवण येते. वाटतं पुन्हा जावुन शाळेत बसावं.मस्ती करावी, मारमार्‍या कराव्यात. शिक्षकांचा मार खावा. पण आता हे सगळं बदलून गेलयं. आयुष्य कुठच्या कूठे गेलयं. पण आज ही वाटतं की ते सर्व काही पुन्हा मिळावं. ते हरवलेले मित्र पुन्हा मिळावेत.. कारण इतर नात्यांपेक्षा शाळेचं हे नातं फार वेगळं असतं. ज्याला ते समजलं त्याने ते आयुष्यभर जपायलाच हवं....... 
_____________________________________________________________

शाळा संपली होती. संपले होते ते उनाड दिवस. त्या खोड्या,सायकलची रेस,पावसाचं पाणी,नदीला आलेला पूर, दूरवरुन दिसणारा समुद्र,या सगळ्यांना आता एक वेगळीच परिभाषा मिळाली होती. नजरेत आता ती निरागसता राहिली नव्हती. दाहावीच्या परीक्षेनंतर आम्हाला आमचा गाव सोडुन,आमचं जग सोडुन, या विशाल दुनियेच्या सागरात झोकुन द्यायचं होतं. पण शाळा मनातून कधीच सरली नाही. आजही हे सगळं लिहीताना शाळा तश्शीच्या तश्शी माझ्या डोळ्यांसमोर उभी राहिलीय.

खरं तर ना, शाळा म्हणजे आपली दुसरी आईच असते. आपला दुसरा जन्म इथे, या शाळेत होतो. जशी आपली आई आपल्याला ९ महिने उदरात वाढवते अगदी तस्संच ही शाळा आपल्या आयुष्याची ९ वर्षे आपला सांभाळ करते. आपला सामाजिक, सांस्कृतिक आणि मानसिक विकास करते. त्यानंतर दहावीचे ९ महिने आणि आपली शाळेची असलेली नाळ तुटते. नंतर आपण मोकळे असतो या विश्वात स्वैर फिरायला.. जसं नुकतचं जन्माला आलेलं मुलं रडायला लागतं अगदी तस्संच मला निरोप समारंभाच्यावेळी रडताना वाटतं होतं. दहावीला काही जण पास होतात तर काहीजण नापास होतात. काही जण खूप पुढे निघुन जाता तर काही जण तिथेच राहतात. या दुसर्‍या आईने आयुष्याच्या महत्त्वाच्या वळणावर येवून आपल्याला सोडलेलं असतं. सोडून दिलेलं असतं या जगात घडण्यासाठी आणि जगाला घडवण्यासाठी. आपण आयुष्यात काय केलं हे ज्याचं त्याचं नशीब आणि कर्तबगारी; पण या सगळ्यामागे आपल्या या आईचा हातभार फार मोठा असतो. त्यामुळे उभ्या आयुष्यात आपल्या या दुसर्‍या आईला विसरुन कधीच चालणार नाही.
..

                                               --- समाप्त--- 

- दीपू 

Sunday, July 8, 2012

माझी "शाळा" ... (भाग ६)

आता या भागात माझ्या शाळेचा निरोप घ्यायची वेळ आलीय. खरं तर खूप आठवणी आहेत. तरी ही आठवून आठवून लिहिल्यात. शाळेतला प्रत्येक दिवस हा आमच्यासाठी धम्माल असायचा. अरे हो! मागच्या एका भागात लिहीलं होतं की एकदा शिरोडकरला भेटायला जाताना बिचार्‍या समीरचे दात पडले होते. तो किस्सा असा... 

फक्त ती कधी थोडी तरी दिसावी म्हणून मी तिच्या घरासमोरुन सायकलवरुन फिरायचो किंवा नाईकच्या घरी अभ्यासाच्या निमित्ताने जायचो. एकदा रवीवारी संध्याकाळी घरी अभ्यास करत बसलो होतो. कंठाळा आला आणि तिची आठवण येवू लागली म्हणुन सायकल घेतली आणि फिरायला निघालो. जाता जाता वाटेत समीर भेटला. म्हटलं चला याला पण घेउन जाउया. त्याला सायकल दिली आणि मी मागे बसलो. म्हटलं जर ती दिसली तर तिला सोयीस्करपणे बघता  येईल. सायकल मारत मारत तिच्या घरासमोरुन जात होतो. मी लांबूनच तिला ओळखलं. मी सायकल चालवत नसल्याने मस्तपैकी अँगल सेट करुन तिला बघत जाणार होतो. ड्रायवर समीर होता. तिच्या घरासमोर एक शार्प वळणाचा उतार होता. त्या वळणावरुन आम्ही पास झालो. ती मला दिसली. मी तिला पाहत, शायनिंग मारत होतो, उतारावरुन पास झालो आणि काहि तरी गडबड झाली., सायकल अचानक दडबडु लागली. समीर ओरडला, "दिपक्या ब्रेक लागत नाहित.." मला काही समजले नाही समोर रस्त्यावर म्हशी दिसत होत्या. काय झालं किंवा काय होतयं हे कळायच्या आतच सायकल सकट समीर पडला. मी मागे बसल्याने आणि माझे पाय जमिनीपर्यंत पोचत असल्याने मला काहीच झालं  नाही.पण माझ्या समोरचं दृश्य भयानक होतं. समीर सायकल सकट जबरी पडला होता. सायकलमध्ये अक्षरशः अडकून पडला होता आणि ओरडत होता. मी कसाबसा त्याला बाहेर काढला. सायकलचे तीन तेरा वाजले होते. त्याचा हात दुखावला होता आणि जेव्हा मी त्याला ऊठवला आणि जेव्हा त्याला पाहिलं तेव्हा मी घाबरुन गेलो. त्याच्या तोंडातून रक्त वाहत होतं आणि त्याचे समोरचे दोन्ही दात पडले होते. त्याल तसा बघून मला धडकीच भरली. त्याचा हात दुखावला होता. बर्‍याच ठीकाणी त्याला लागलं होतं. त्याच्या तोंडाची तर वाटच लागली होती. बिचार्‍याचे समोरचे दोन्ही दात पडले होते. मी कसाबसा त्याला परब डॉक्टरच्या दवाखान्यात घेउन गेलो. आता माझी काही धडगत नव्हती. आई, मामा मला काय सोडणार नव्हते. अपघात जर फक्त खरचटणं वैगरे पर्यंत असता तर ठीक होतं पण त्याचा हात ही दुखावला होता आणि समोरचे दोन दातही पडले होते त्यामुळे हे कांड लपून राहणार नव्हते. डॉक्टरकडून निघुन आम्ही घरी आलो. त्याला त्याच्या घरी सोडला आणि मी माझ्या घरी माझ्या खोलीत येवून गुपचूप अभ्यास करत बसलो.. संध्याकाळी ते कांड आईला समजलंच म्हणा. मला घरात खूप ओरडा पडला पण समीर माझा खरा मित्र होता त्याने कुणाला खरं कारण नाही सांगितलं की आम्ही दोघे सायकलवरुन कुठे जात होतो. दुसर्‍या दिवशी आई त्याच्या आईसोबत त्याला वेंगुर्ल्याच्या सरकारी इस्पितळात घेउन गेली. त्याचा हाताल प्लॅस्टर लागले आणि बिचार्‍याचे दात गेलेच.. शाळेत सगळे त्याला हसायचे, एकदा शिरोडकरने त्याला विचारलं की हे सगळं कसं झालं तर तो तिच्यावर डाफरला, " सगळं तुझ्यामुळे झालं. तुला बघायला तो दिपक तडफडत असतो आणि भोगायला मला लागतं. "  :डःडःड माझ्या नादानपणामुळे बिचार्‍याला बराच त्रास झाला.. 

तर अशी सगळी मज्जा मज्जा...
सहल संपली आणि ह्ळुहळू बोर्डाची परीक्षा जवळ येउ लागली. कितीही अभ्यास केला तरी तो कमीच होता. तशातच शालेय स्पर्धा सुरुच होत्या. काय माहीत का, पण ते वय थोडं बंडखोरीचं होतं. ओठांवर मिसरुडं फुटू लागल्याने आपण आता मोठे होतोय ही भावना आणि त्यातच
अभ्यासाच्या प्रेशरमुळे येणारा राग,चिडचिड साहजिकच होती.शालेय स्पर्धांमध्ये मी हिरहिरीने भाग घेत असे पण दहावीला मी खेळाच्या वैगरे स्पर्धेत भाग घेणे सोडुन दिले. नाही म्हणायला निबंध स्पर्धेत नेहमी पहिला नंबर असायचाच.तशातच वक्तृत्व स्पर्धेची नोटीस सामंत मॅडमनी लावली. यावेळी भाग न घ्यायचा ठरवून मी माझं नाव नोंदवलं नाही.
तसंही काय फायदा होता? काही झालं तरी पहिला प्रशांतचाच नंबर येणार होता, मग मी स्पर्धेत कशाला भाग घेउ?
फक्त तो माझ्यापेक्षा सरस आहे हे सिद्ध करायला का?
मी चिडलो होतो. तसंही वर्गात माझ्याशिवाय आणि प्रशांतशिवाय दुसरं कुणी भाग घेत नसे.सलग दोन वर्षे माझं भाषण चांगलं होउन ही मला कधीच बक्षिस मिळालं नव्हतं. म्हणून यावर्षी भाग घ्यायचाच नाही असं मी मनाशी ठरवलं होतं.
सामंत मॅडमनी मला भाग न घेण्याचं कारण विचाअरलं तर मी सांगितलं की, मला जमणार नाही.अभ्यास करायचाय आणि स्पर्धेत भाग घ्यायची माझी इच्छाही नाही.पण मॅडम
कणार नव्हत्याच,त्यांनी माझं नाव टाकलंच.पण मी ही हट्टाला पेटलोच होतो. नाही करणार म्ह्णजे नाही.

स्पर्धेचा दिवस आला आणि इतर स्पर्धकांबरोबर माझं ही नाव पुकारलं गेलं.मी उठलो आणि त्या विषयावर जे माहित होतं ते बोललो. ते केवळ Extempore होतं. कसली ही तयारी केली नव्हती.मी त्या विषयावर जे
माहित होतं ते आठवून आठवून बोलत होतो आणि त्याला काहीच अर्थ नव्हता.स्पर्धेचा निकालः अ‍ॅज युज्वल प्रशांतचा नंबर पहिल्य तिघांत आला.स्पर्धा संपल्यावर मुख्याध्यापकांनी सगळ्या स्पर्धकांचं कौतुक केलं पण माझं नाव घेउन बोलले की," कोणती ही स्पर्धा ही स्पर्धा असते.त्याचा आदर करणं ही त्या स्पर्धाची जबाबदारी असते.परुळेकरसारख्या विद्यार्थ्याकडुन मी अशी अपेक्षा केली नव्हती."
मला ते खूप लागलं. सगळे शिक्षक आणि विद्यार्थी माझ्याअकडे विचित्र नजरेने पाहू लागले. मी खूप नर्व्हस झालो होतो. माझी चूक मला समजली पण तोवर खूप उशीर झाला होता. 


या अशा सगळ्या मिश्रित भावनांच्या गुंतागुंतीचं ते वय होतं.अभ्यासाव्यतिरिक्त मी
काय करतोय हे कधी कधी माझं मलाच कळत नसे.पण या सगळ्यात महत्त्वाचा होता तो अभ्यास.काही करुन चांगले मार्क्स मिळवायचे होतेच.परीक्षा जवळ येत होती आणि अभ्यासाचा प्रेशर वाढत होता.अभ्यास करायला आम्ही सगळे वेगवेगळे बसायचो.तरीही दिवसातले एक - दोन तास मी बाकिच्या विद्यार्थ्यांचा अभ्यास घ्यायचो.एका वाक्यातली उत्तरे, दोन-तीन मार्कांची उदाहरणे वैगरे वैगरे..मी वर्गात त्यांचे पाठांतर वैगरे घ्यायचो.एकदा मी, प्रशांत, शांताराम आणि अमोल असे प्रयोगशाळेला लागुन असलेल्या छोट्या बागेत अभ्यास करत बसलो होतो.शाळा सुटायची वेळ झाली होती आणि तेवढ्यात बाबाजी गावडे धावत आमच्या इथे आला.
"दिपक्या! मेल्या, कोळसुलकरानं तुजी वाट लावल्यानं! " आणि जोराजोरात हसू लागला.
मला कळलं नाही. " काय झाला रे? काय केल्यान कोळसुलकराने?" मी घाबरत घाबरत विचारलं.
"अरे मेल्या, काय सांगा!" तो हसणं आवरतच नव्हता. आता या बुटक्याला उचलुन आपटावे असं वाटु लागलं.
हसणं आवरुन तो बोलु लागला, " अरे
सातार्डेकर म्यॅडम वर्गावर होत्या आणि नववीच्या वर्गातली मुलं बाहेर व्हरांड्यात गोंधळ घालत होती.त्यात शिरोडकरनीचो आवाज खूप होतो.मग म्यॅडमनी तिला वर्गात बोलावलं आणि ओरडू लागल्या की शिरोडकर काय गडबड सुरु आहे?का एवढा आवाज करतेय? वैगरे वैगरे... "
"मगे? फुढे काय झाला?" माझी उत्कंठा शिगेला.
"अरे,म्यॅडम तिला हे विचारित असतानाच कोळसुलकर आराडलो,"म्यॅडम, ती तशी ऐकणार नाही.खूपच मस्ती करते आजकाल. तुम्हाला ऐकणार नाही ती, परुळेकरला नाव सांगा तिचं! हा हा हा हा!"
बाबजी बरोबर आम्ही सगळे हसायला लागलो. अर्थात माझं हसणं जर वेगळंच होतं. एक हळूवार कळ ह्रद्यातून जात होती. ते वय असंच असतं ना? आपल्याला कूणेतरी आवडतयं,कुणावर तरी आपलं प्रेम आहे हे आपल्याला आपले आजुबजुचे मित्रच जास्त जाणवून देतात. माझ्या नशिबाने मला पहिल्यापासुनच असे मित्र लाभले की मी बिंधास्त त्यांच्याबरोबर सगळं शेअर करतो अगदी आजही.अर्थात आता परिस्थिती थोडे वेगळी आहे पण चलता हैं...
"मग काय झाला रे?" मी बाबाजीला विचारलं.
"मगे काय नाय रे! सगळेजण हसायला लागले. शिरोडकर लाजुन पळून गेली आणि
म्यॅडमनी कोळसुलकराक दोन धपाटे घातले." बाबाजी जे काही सांगत होता ते सगळं मी डोळ्यासंमोर आणत होतो. कशी दिसली असेल ना ती ? कशी लाजुन पळून गेली असेल.... 
_______________________________________________________________


शेवटी बोर्डाच्या परीक्षेची तारीख डिक्लेअर झाली. आणि तशातच तो दिवस जवळ येवू लागला जो मला कधीही नको हवा होता. "निरोप समारंभ किंवा सेंड ऑफ्फ." या दिवशी शाळेचा आणि आमचा संबंध कायमचा संपणार होता. शाळेचे ते वर्ग, त्या भिंती, बेंचेस, पटांगण, सर्व.. सर्व काही आम्हाला दुरावणार होते. आयुष्यात पुढे काय वाढुन ठेवलयं याचा विचार तेहा डोक्यात नव्हताच. फक्त शाळेपासुन दूर होण्याची कल्पानाही सहन होत नव्हती. शेवटी आमचा निरोप समारंभ पार पडला. सगळेचजण अपसेट होते. काही मुली रडत होत्या.शिक्षकांच्या भाषणाने आम्ही भारावून गेलो होतो. तीन वर्ष आम्हाल अगदी स्वःताच्या मुलांप्रमाणे त्यांनी आम्हाला जपलं होतं. खरं तर आमच्यापेक्षा या दिवशी शिक्षकांनाच खूप वाईट वाटायचं कारण दरवर्षी त्यांना या दिवसाला सामोरे जावे लागयाचे. आणि प्रत्येक बॅचमधल्या मुलांवर त्यांचा तसाच जीव होता. मी ही यावेळी भाषण केलं. खूप भारावून गेलो होतो. शब्द धड बाहेरही पडत नव्हते. पण हळूच डोळ्यांतुन पाणी मात्र झिरपू लागले. एक प्रसंग आठवला. दहावीच्या सुरुवातिला मुख्याध्यापकांनी "पालक - सभेसाठी" प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपल्या एका तरी पालकांना आणायचे असे सांगितले होते. माझे वडील मुंबईला असायचे आणि आई अशिक्षित! माझी ही शंका मी त्यांना बोलावून दाखवली.
"परुळेकर आम्ही पाचजण ( शिक्षक )  तुझे पालक आहोत, त्यामुळे तुझ्या आई किंवा बाबांना बोलवायची गरज नाही!" त्यांच्या त्या उद्गारांनी मी त्यावेळी खूप भारावलो होतो.निरोप समारंभ संपत आला होता आणि आम्ही शाळेला कायमचे पोरके झालो होतो. त्यानंतर आम्ही शाळेचे माजी विद्यार्थी म्हणुन उरलो होतो. परीक्षा सुरु होईपर्यंत आम्ही नेहमी शाळेला जायचो, अभ्यास करायचो, सराव परिक्षा व्हायच्या पण का कुणास ठाउक उगाच एक परकेपणा जाणवायचा. निरोप समारंभ जरी झाला तरी शाळेने आम्हाला कधी पोरकं केलं नाही कदाचित आमच्या मनातच तो पोरकेपण दाटुन आला. 
________________________________________________________________

स्वारी मित्रांनो! काल पासुन गुगल्याचा काय प्रॉब्लेम आहे काय माहित? ब्लॉगवर धड पोस्टच होत नाहीय. आता हा भाग शेवटचा होता पण यापेक्षा जास्त पोस्ट होत नाहीय. त्यामुळे पुढचा आणि अंतिम भाग लवकरच टाकतो..

- दीप्स

Friday, June 1, 2012

माझी "शाळा".. ( भाग ५ )

दिवाळीची सुट्टी पडेपर्यंत आमचा सगळा सिलेबस शिकून झाला होता. त्यानंतर फक्त सराव एके सराव सुरु होता. शिक्षक जिथुन मिळेल तिथुन सरावसंच, संभाव्य प्रशनोत्तरे, जमवून आणून आमच्याकडुन सराव करुन घेत होते. दिवसभर शाळेत आणि रात्रभर घरी फक्त अभ्यास एके अभ्यास सुरुच होता. मामा मला नेहमी पहाटे चार वाजता उठून अभ्यास करायला सांगत असे पण पहाटेची साखरझोप मला खूप प्रिय होती आणि पहाटे पडलेली स्वप्ने खरी होतात असा माझा समज होता ( अजुनही  आहे, ;)  ) मी पहाटे लवकर उठुन अभ्यास करावा, माझ्या डोळ्यावर झापड येवू नये म्हणुन मामाने एक शक्कल लढवली. पहाटे साडेचारच्या दरम्यान तो मला उठ्वायचा आणि विहीरीवर आंघोळीला घेउन जायचा. गावतले थंडीचे दिवस आणि त्यात पहाटे - पहाटे विहीरीवर थंड पाण्याने आंघोळ. त्यानंतर आई चहा करुन द्यायची पण इतकं सगळं करुनही मला पहाटे झोप यायचीच. मग मी तडजोड केली आणि मामाला बोललो की हवं तर मी रात्री उशिरापर्यंत जागुन अभ्यास करेन पण पहाटे नाही जमणार. पण रात्री मी वाचायला बसलो की तिथेच बाजुला कोसळायचो, मग आई मला येउन उठवायची, तोंडावर पाणी मारायची, चहा करुन द्यायची. बिचारी माझ्यावर पहारा देत ती सुद्धा रात्रभर जागीच असायची.. आता काय करायचे??? मग शेवटी मी एक युक्ती केली वाचून वाचुन झोप यायची म्हणुन मग मी, एखाद्या विषयाची प्रश्नपत्रिका घ्यायचो, त्या विषयाला परीक्षेत किती वेळ असतो तो वेळ लावयाचो आणि प्रश्नपत्रिका सोडवत बसायचो. त्याने माझी झोप पण जायची आणि अभ्यासही व्हायचा.

मी आधीच सांगितल्याप्रमाणे, दहावी असल्याने येणारा - जाणारा, कोणीही असो मला अभ्यास करताना किंवा न करतना बघितल्यावर लेक्चर द्यायला सुरुवात करायचा. मला त्यावेळी अशा लोकांचा खूप राग यायचा. उगाच आपली यांची बडबड असायची. करायला, मरायला मी मर - मर अभ्यास करायचो आणि या लोकांची उगाच बडबड. नोव्हें - डिसेंच्या दरम्यान गावातली जत्रा भरायची. कोकणातल्या कोणत्याही गावची जत्रा म्हणजे खूप भारी मज्जा असते. दशावतार, देवीची पालखी, खेळणी, बरंच काही. दोन - तीन दिवस देवीच उत्सव असतो. रात्री मंदिरात दशावतार असतो आणि गावातल्या लोकांना तोच एक विरंगुळा. तर या जत्रेच्या दरम्यान मुंबईतले बरेच चाकरमनी हटकून यायचे. घरी पाहुण्या मंडळींची दोन - तीन दिवस रेलचेल असायचीच. त्यावेळी आमच्या ही घरीच अशीच पाहुण्यांची गर्दी झाली होती. मी माझ्या खोलीत गुपचूप अभ्यास करत बसलो होतो. माझा मोठा मामा जो मुंबईला असायचा तो ही गावी जत्रेसाठी आला होता. संध्याकाळी माझे मित्र मस्त नविन कपडे वैगरे घालुन जत्रेला जायला निघाले आणि मला न्यायला माझ्या घरी आले. तसं मी जत्रेला गेलो असतो तर एका दिवसानी तसा काही विषेष फरक नसता पडला. पण त्यावेळी मोठ्या मामाने मला भरपूर काही सुनावलं. ते ऐकून मी आणि आई दोघे ही जत्रेला गेलो नाही ते आतापर्यंत अजुन योग आलाच नाही. असो. 
तसं ही मला जत्रेला जायचं नव्ह्तंच कारण दुसर्‍या दिवशी सकाळी उठून मला विज्ञान निबंध स्पर्धा आणि मेळाव्याला वेतोरे हायस्कूल ला जायचं होतं. सकाळी उठुन मी बस स्टॉपवर जाउन उभा राहीलो. जत्रा संपवून सगळी मंडळी परत आपापल्या घरी जात होती. त्यात माझा एक नातेवाईक ही होता. त्याने मला पाहिलं आणि बरळायला लागला. 
तुला अक्कलच नाही, दहावीच वर्षं; जत्रा कसल्या करतोस, अभ्यास नाही काय नाही.. आणि काय काय बरळायला लागला.. ऐकुन ऐकून घेतलं आणि मग डोकं सटकलं.. तिथेच त्याला खरं - खोटं सुनवलं आणि तडक गाडी पकडून वेतोर्‍याला गेलो. 
विज्ञान प्रदर्शन आणि स्पर्धा आटोपून घरी आलो पण यावेळी माहित होतं की निबंध स्पर्धेत नंबर येणार नव्हता.. संध्याकाळी घरी आलो तेव्हा माझ्या मामाला त्या नातेवाईकाने अगोदरच सकाळचा किस्सा तिखटमिठ् लावून सांगितला होता. मामा मला त्याच्या समोर ओरडला. मग रात्री वॉकच्या निमित्ताने मला बाहेर घेउन गेला आणि माझी समजूत काढली. त्यावेळी मला जाणवू लागलं होतं की मामा मला आता मारत नव्हता. फक्त त्याला माझी कंप्लेंट कुणाकडुन मिळाली की तो ओरडायचा. खूप काही बोलायचा. पण मारायचा नाही. लहानपणी मामाकडून खूप मार खाल्ल्ला होता राव... आता अभ्यासाला नुसतं उधाण भरलं होतं. प्रशांत आणि माझ्यात मार्क्स मिळवायची खूप स्पर्धा सुरु होती. माझ्या अभ्यासाबरोबर मी माझ्या दत्तक मुलांचा ही अभ्यास घेत होतो.

एकदा भूमितीच्या तासाला घाटवळ सर आम्हाला काही तरी शिकवत होते. घाटवळ सरांची शिकवण्याची पद्धत खूप भारी होती. प्रत्येकवेळी काही तरी लाईव्ह उदाहरणे देउन ते एखादा विषय समजावून सांगायचे. आणि मारताना टोच ओढायचे. टोच म्हणजे नाक आणि ओठांच्यामधला जो भाग असतो ना तो धरुन जोरात ओढायचे.  एकदा असंच काही तरी शिकवता शिकवता ते आमच्या बेंचपाशी आले. आमच्या म्हणजे मी आणि प्रशांत एकाच बेंचवर बसायचो. तर ते समोर आले आणि बोलायला लागले,
"समजा, हा आपला परुळेकर आणि हा प्रशांत. दोघे ही मित्र आहेत. दोघे ही एकाच बेंचवर बसतात, अभ्यास करतात. तर समजा परुळेकरच्या हातात दोन लाडु आहेत आणि प्रशांत कडे तीन लाडु आहेत. परुळेकरने प्रशांतला एक लाडू दिला." 
इतकं बोलले आणि ते क्षणभर थांबले वर्ग शांत होता. आणि सर मला आम्हाला उद्देशून बोलु लागले,
"काय रे एकमेकांना लाडू देता की नाही?"
सरांनी असं विचारताच बाबजी गावडे ओरडला, "सर, सर! ते दोघे एकमेकांशी बोलत नाहीत." ....
"काय्य्य्य्य्य्य??? बोलत नाहीत??? कधी पासुन ?"
"सर आठवी पासुन ?
"आठवीपासुन??" सरांना डबल शॉक..
म्हणता म्हणता ही बातमी शाळेच्या ऑफिसमध्ये पोचली. परुळेकर आणि प्रशांत गेली तीन वर्षे एकत्र, एकाच बेंचवर बसतात पण एकमेकांशी बोलत नाही आणि एका ही शिक्षकाच्या लक्ष्यात ही गोष्ट आली नव्हती. सगळे शिक्षक आमच्या वर्गात आले आणि मुलांचाही गोंधळ सुरु झाला. म्हणजे आम्ही दोघे बोलत नाहीत हे वर्गात सगळ्यांना माहीत होतं पण त्यात इतकं काही विशेष असं नव्ह्तच मुळी. आठवीत असताना एकदा कोळसुलकर, नाईक , नयन, आणि काही मुलांनी मला शाळा सुटायच्या वेळी माझं डोकं खाली असताना चापट्या मारल्या होत्या आणि त्यावेळी प्रशांतनेही हात साफ करुन घेतले होते. त्यामुळे मला त्याचा राग आला होता आणि मीच त्याच्याशी बोलायचा बंद झालो होतो. त्या वयात या मारामार्‍या, एकमेकांशी न बोलणं हे चालायचंच.
मग काय आमचं भरत मिलन घडवण्यात आलं. पण त्यानंतरही आम्ही धड बोललो नाहीच..
**********************************************************************************************************************************************************************************************************************************************
तीन वर्षे होत आली होती, ना आमची कुठे सहल गेली होती ना शाळेत स्नेहसंम्मेलन झालं होतं. त्यामुळे आम्ही सगळेच वैतागलो होतो. स्नेहसंम्मेलन नको निदान सहल तरी घेउन जा म्हणून आम्ही शिक्षकांच्या मागे लागलो होतो. सुरुवात आम्ही सातार्डेकर मॅडम पासुन केली. त्यांना सहलीसाठी मस्का मारु लागलो. काही दिवसांनी आमच्या प्रयत्नांना यश आलं आणि एकदाची सहल ठरली. ठीकाण ठरलं गोवा. तिनही वर्गातुन कोण कोण येणार आहेत याची यादी बनवली जाउ लागली. प्रत्येकी ३०० रु. ठरले होते. जेवणाचा डब्बा प्रत्येकाने आणायचा होता. सहल एका दिवसाचीच होती. आम्ही सगळे खूप एक्सायटेड होतो. सहलीच्या १५-२० दिवस अगोदरच मी वडीलांना पत्र लिहून थोडे पैसे आणि कपडे पाठवायला सांगितले होते पण सहलीला ३-४ दिवस राहिले तरी त्यांनी काही पाठवलं नाही. आईला सांगितलं होतं पण ती तरी कुठुन अरेंज करणार होती??  त्या महिन्यात मामाची परिस्थिती ही थोडी वीक होती. थोडक्यात माझी सहल हुकणार अशी स्पष्ट चिन्हे दिसू लागली. दोन दिवस अगोदर सगळ्यांची फायनल लिस्ट तयार झाली होती. मी खूप अपसेट होतो. मित्राना काही बोललो नव्हतो. सातार्डेकर बाई वर्गात आल्या आणि त्यांनी दहावीच्या वर्गातल्या लिस्टमधुन कुणी कॅन्सल होतयं का असं विचारलं. मी हळूच उभा राहिलो. सगळेजण माझ्याकडे बघू लागले. मला परिस्थितीची पूर्ण जाणिव होती. सहलीला भरायला पैसेच नव्हते तर कसली सहल?? मी काही बोलणार इतक्यात सातार्डेकर मॅडम बोलल्या, ''बस्स खाली!"
"पण मॅडम!" मी कचरत बोलायचा प्रयत्न करु लागलो..
"खाली बस, बोलले ना! "
मी गप्प बसलो.. नंतर कळलं की आईने  कुठून तरी पैसे अरेंज केले होते आणि शाळेत पाठवून दिले होते. 
त्यावेळी माझा मोठा मामा मुंबईहून गावी आला होता आणि मी सहलीला चाललोय म्हणून सारखा ओरडत होता पण सुधीर मामाने त्याला समजावले की काही फरक पडत नाही सगळेचजण जातायत.
शेवटी एकदा सहलीचा दिवस उजाडला. सकाळी सात वाजता शाळेत जमायचे होते. माझे नेहमीचे नवीन कपडे जे मला आठवीत असताना घेतले होते ते काढले. तीन वर्षे मी तो एकच ड्रेस ठेवणीतला ड्रेस म्हणून वापरत होतो. ती ट्राउझर पायच्या घोट्याच्यावर आली होती आणि ते शर्ट, त्याचा केव्हाच रंग उडुन गेला होता. पायात गावातली "पायल" या ब्रँडची रबरी स्लीपर. सहलीला जातोय खरा पण हातात पैसे नकोत का?? आईने कुणाकडुन तरी मागुन आणलेले ३० रु . माझ्या हातावर ठेवले. यापेक्षा सहलीला न जाणं मला परडवलं असतं पण पुन्हा हे सगळं मिळणार नव्हतं. मित्रांसोबत ही मज्जा मिस्ड करणं ही मला जमलं नसतं. तसं पण गावतली सगळीच मुलं काही फॅशनेबल कपडे घालुन येणार नव्हती. सगळ्यांचाच अवतार सेम असणार हे मला माहीत होतं पण त्यातल्या त्यात माझे वडील मुंबईला असयाचे त्यामुळे... 
असो.. जाउ दे त्या सगळ्या कटु आठ्वणी.. 
आई त्यावेळी बोलली होती ," हे सगळं बदलेल एक दिवस, आणि तू बदलायला हवंस.. " 
आता कधी शॉपिंगला गेल्यावर ते दिवस आठ्वतात.. 
बॅक टू द सहल...
तर आईने दिलेले ३० रु. आणि जेवणाचा डब्बा घेउन मी मित्रांसोबत शाळेत पोचलो. सगळेजण मस्त रंगीबेरंगी कपडे घालुन बागडत होते. शिरोडकरही सुंदर दिसत होती.. सहलीला जाण्यासाठी ५ ट्रॅक्स आणि एक मिनीबस होती. त्यामुळे एकाच बसमधुन प्रवास करण्याचा आणि टवाळक्या करण्याच्या आमच्या मनसुब्यावर पाणी फेरले गेले. त्या ५ ट्रॅक्स मध्ये ग्रुपने मुले बसवली गेली. आणि प्रत्येक ट्रॅक्समध्ये एक शिक्षक असे बसले होते. आम्ही म्हणजे, मी, कोळसुलकर, नाईक, प्रशांत, शांतराम (आबा), सदाशीव, आणि इतर टगे असे १० -१२ जणांचा ग्रुप करुन एका ट्रॅक्सवर कब्जा केला. मातोंडकर सर आमच्या ट्रॅक्सजवळ आले आणि विचारु लागले, "पोरांनो, मला जागा आहे का रे इथे?"
आम्ही सगळे ओरडलो, " सर, नाही, नाही! फुल्ल झालीय ही ट्रॅक्स!"
सर हसले आणि बोलले " ठीक आहे मजा करा. कोळसुलकर, परूळेकर तुमच्यावर जबाबदारी या ट्रॅक्सची!!"
" हो सर! आम्ही सांभाळतो! " मी बोललो..
सर दुसर्‍या ट्रॅक्समध्ये गेले. सगळ्या गाड्या सुटल्या.. आणि  गोव्याच्या दिशेने निघाल्या. आमचा गावापासुन गोवा बाय रोड फार लांब नाही. सांवतवाडीहुन हार्डली १-२ तासांचं रनिंग..
ट्रॅक्समध्ये आम्ही फुल्ल धम्माल करत होतो. गाणी गात होतो. एकमेकांची खेचाखेची फुल्ल धम्माल सुरु होती.  वाटेत नाईक, आबा हे लोक्स खायला काही ना काही घेत होते. माझ्याकडले ३० रु. कसे खर्च करु? काय घेउ ? या विचारातच मी तसेच सांभाळून ठेवले होते. बरं वाटत नव्हतं पण सगळे मस्तीच्या मूडमध्ये होते त्यामुळे ... 

गोव्यातली काही निवडक ठीकाणं, जसं ओल्ड चर्च, शांतादुर्गा मंदीर, मंगेशीचं मंदीर, डोनापॉला पॉईंट, म्हापसा बाजार अशा ठीकाणांना भेट देउन आमची सहल संपणार होती.
सर्वात पहिल्यांदा आम्ही ओल्ड गोव्याला गेलो तिथे Basilica of Bom Jesus ला भेट दिली. हा गोव्यातला एक सुंदर चर्च आहे. याचं बांधकाम, नक्षी, आणि आतमधे प्रवेश केल्यावर त्या चर्चची भव्यता खूप संदर आहे. गोव्यातला हा अतिशय जुना चर्च आहे. याच चर्चमध्ये फादर फ्रांसिस झेवियर यांचं मृतदेह अजुन जतन करुन एका पेटीत ठेवला आहे.. तर अशाच ठीकाणांना भेट देत आमची सहल सुरु होती. मी शिरोडकरला बघायला जीवाचा आटापीटा करत होतो पण ती नेहमी इतर मुलींमध्ये असायची आणि त्यात सगळे शिक्षक सोबत होते. दुपारी एका बीचवर आम्ही सगळे जेवायला थांबलो. सगळ्यांनी डब्बे आणले होते. जेउन झाल्यावर आम्ही असेच इकडे तिकडे रेंगाळायला लागलो. बीचवर जायला आम्हाला परवानगी नव्हती. माडांच्या सावलीत, त्या वाळुत आम्ही सगळे बसलो होतो. मी असाच कुठेतरी बसलो होतो. सगळी मुले इकडे तिकडे रेंगाळत होती. अचानक ती माझ्या बाजुने पास झाली आणि तिच्यासोबत असलेल्या एका मुलीला बोलली,
"काय गं एकटी, एकटी जेवलीस ना? बोलवायचं तरी जेवायला..!"
माझं लक्ष्यच नव्ह्तं, मी भानावर येवुन पाहिलं तर ती ह्सत हसत गेली सुद्धा.. मला काही बोलायलाच मिळालं नाही.
इतक्यात नाईक, कोळसुलकर धावत आले. "अरे दिपक्या, मेल्या चल लवकर चल काय तरी दिसला आमका.."
मी." काय झाला रे? काय दिसला?" मी त्यांच्याबरोबर धावत गेलो.
चालता - चालता मला दोघांनी भलतीच खबर दिली. आमच्या टगे कंपनीतल्या कुणाला तरी बीचवर नको ते काही तरी दिसलं होतं आणि माडांच्या मागे लपून ते सगळे तो लाईव्ह व्हीडिओ बघत होते. ;)
मी बोललो, "साल्यांनो, जर सरांका कळला ना तर मग इथेच पाचशे एक बार ने धुलाई करतील."
आम्ही तो व्हीडीओ बघायला गेलो नाही. ;)
जेवून झाल्यावर शांतादुर्गा मंदीर, मंगेशी मंदीर बघून डोना-पॉला पॉईंटवर गेलो. हा एक मस्त रोमँटीक पॉईंट आहे. आणि याबद्दल एक आख्याईका पण आहे ती तुम्ही विकीवर वाचा. ;) http://en.wikipedia.org/wiki/Dona_Paula

सगळं बघुन झाल्यावर, शेवटी आम्ही म्हापसाला जमलो. इथे सरांनी सांगितलं की १-२ तास आहेत. फिरा, कुणाला काय घ्यायचे तर खरेदी करा आणि परत इथेच या..
चला, आम्हाला रान मोकळे होते. मी अजुनही माझ्याकडल्या ३० रु चं काय घेउ याच विचारात होतो. आम्ही फिरत होतो. एके ठीकाणी थांबुन कोल्डड्रींक्स प्यायलो. वडे खाल्ले. सगळे जण काय ना काय घेत होते आणि मी...
शेवटी गाडीकडे परत फिरताना एके ठीकाणी मला एक बाई टोपलीत गुलाबं घेउन बसलेली दिसली. ती लाल गुलाबं, बघताक्षणी माझ्या मनात भरली.. मला काय झालं काय माहीत मी सरळ जाउन ६ रु. एक गुलाब विकत घेतलं आणि ते हातात नाचवत गाडीकडे आम्ही निघालो. मुलींची मिनीबस समोरच उभी होती. असं काही होईल याची मला जराही कल्पना नव्हती. माझ्या हातातलं गुलबाचं फुल बघुन सगळ्या मुली ओरडून ते गुलाब मागु लागल्या.. मला काही कळत नव्हतं.. अर्थात मी ते तिला ही देण्यासाठी घेतलं नव्हतं पण सगळ्या मुली माझ्याकडे ते गुलाब मागु लागल्या.. मी पाहिलं ती खिडकीजवळ बसली होती आणि हे सगळं पाहत होती. मी दुसर्‍या खिडकीपाशी गेलो आणि ते गुलाब खिडकितून आत टाकलं, "कूणाला हवं तिने घ्या.."
मी बोललो आणि माझ्या गाडीकडे निघालो. हे सगळं काही क्षणातच घडलं होतं.. शिक्षकही आजुबाजुला नव्हते.. माझं काळीज धडधडत होतं की ते गुलाब कुणी घेतलं असेल... काही वेळाने मिनीबसमधुन खबर आली. की, जे गुलाब मी बसमध्ये टाकलं होतं ते "ती" सोडुन कुणीही उचललं नाही.. :) :)   हे सगळं काय होत होतं तेच कळत नव्हतं. आणि सगळं काही भराभर घडत होतं. ती खबर ऐकताच कोळसुलकरचं प्रेम जागृत झालं. त्याने पण त्याच्या लाईनला गुलाब द्यायचं ठरवलं. त्याने पळत जाउन तिथुन गुलाब घेउन आला पण त्याची हिम्मत होत नव्हती. त्याने मला सांगितलं की तू जा, शिरोडकरकरवी हे गुलाब तिला पोचतं कर.. 
मी खुश झालो कारण त्या निमित्ताने मला परत तिला भेटता येणार होतं आणि आता माझा बर्‍यापैकी धीरही चेपला होता.. मी छाती पुढे काढुन ते गुलाब घेउन मिनीबसकडे गेलो. पोरींचा आतमध्ये नुसता गोंधळ सुरु होता. मी तिला हाक मारली आणि बाहेर बोलावलं. परत पोरींचा कल्ला सुरु.. ती बाहेर आली. मी तिला कोळसुलकरचं ते काम सांगितलं. ती तयार झाली आणि मी ते गुलाब तिला दिलं. विजयी मुद्रेने मी आमच्या ट्रॅक्सकडे आलो. कोळसुलकर फुल्ल टेंशनमध्ये होता. मी त्याला धीर देत बोललो, "काही होत नाही रे, घेईल् ती गुलाब!"
काही वेळाने तिकडच्या गोटातुन बातमी आली आणि आम्ही दोघेही उडालो.. आमची भीतीने गाळण उडाली.
कोळसुलकरची लाईन भडकली होती. आमचा खबर्‍या सांगत होता, की ती जाम भडकलीय म्हणे कोळसुलकरची हिम्मत कधी झाली मला गुलाब द्यायची? आणि द्यायचचं होतं तर स्वःता येवून द्यायचं होतं. तो स्वःताला काय समजतो? मी कंप्लेंट करणार वैगरे वैगरे बडबडत होती. त्यानंतर घरी जायला गाडी सुटेपर्यंत आम्ही गाडीतून हललो नाही. आम्ही दोघेही फुल्ल टेंशनमध्ये होतो आणि टेंशनमध्ये अजुन एक वाढ झाली. परतीच्या प्रवासात सातार्डेकर मॅडम आमच्या गाडीत येवुन बसल्या. पुढे मी आणि सातार्डेकर मॅडम बसलो होतो. आम्ही सगळे चिडीचूप होतो. मॅडम बर्‍याच विषयांवर गप्पा मारत होत्या.. आणि मी घामाघूम झालो होतो. मला माहीत होतं की तो गुलाबांचा किस्सा मॅडम पर्यंत पोचलाय.. तो त्यांच्या पर्यंत पोचलाय यात काहीच हरकत नव्हती पण जर तो किस्सा मुख्याध्यापकांपर्यंत आणि पर्यायी माझ्या मामापर्यंत जर गेला तर मात्र माझी काही धडगत नव्हती,...
कसेबसे आम्ही आपापल्या घरी पोचलो.. 

दुसर्‍या दिवशी सकाळी नेहमीच्या वेळी सात वाजता शाळेत पोचलो. आजच्या दिवसात काय वाढुन ठेवलयं याची जरा ही कल्पना नव्हती.. कोळसुलकरची लाईन काय करणार होती काय माहीत.. मी आणि कोळसुलकर दोघेही वर्गात अधुनमधुन एकमेकांकडे घाबरलेल्या नजरेने बघायचो. १० वाजत शाळा भरली. शिरोडकराला गेटमधुन येताना पाहिलं. कालचं गुलाब माळून आली होती. मला थोडं बरं वाटलं. 
प्रार्थना वैगरे झाली. आणि सातार्डेकर मॅडम वर्गावर आल्या. आज हसल्या नाहीत. येताक्षणी फळ्यावर ग्रामरची काही वाक्य लिहीली आणि अ‍ॅक्टीव्ह टु पॅसिव्ह करायला सांगितली आणि शांत बसुन राहील्या. आजचे वाक्यं खरोखरच कठीण होती. मला एखाद - दुसरं जमलं असेल. काही वेळाने त्यांनी कोळसुलकरला उठवलं आणि उत्तरं वाचायला सांगितली. त्याने कैच्याकै सोडवलं होतं. मग माझ्याकडे आल्या. माझी वही तपासली. माझी पण सगळी वाक्यं चुकली होती. मॅडम भडकल्या..
"सहल संपली आता. बाहेर या सगळे सहलीतुन. अभ्यासाला लागा. हे हुशार विद्यार्थी बघा, एकही वाक्य जमलं नाहीय. बाकीच्यांकडे तर जायला पण नको."
"काय चाललयं काय? सहल भारी पडलीय काय?"
"मुलींना गुलाबं देता येतात, ग्रामर जमत नाही. उद्या परीक्षेला काय गुलाबं वाटणार आहात?"
"काय बोलत का नाहीत? काय गुलाबराव परुळेकर? काय  गुलाबराव कोळसुलकर?"
मॅडम बोलत होत्या आणि वर्गातली मुले खुदुखुदु हसत होती.. झालं म्हणजे हा किसा शाळेच्या ऑफीसपर्यंत गेला होता तर.. आता काही धडगत नव्हतीच. 

दुपारच्या सुट्टीत मी जेउन आलो आणि व्हरांडयातल्या पाण्याच्या पिंपापाशी पाणी प्यायला गेलो. तितक्यात घाई घाईने शिरोडकर माझ्यापाशी आली.
"दीपक, प्रॉब्लेम झालाय."
"काय झालं आता?"  मी घाबरत विचारलं..
"अरे ती ऐकायला तयारच नाहीय. ती विचारतेय की कोळसुलकरने कोणत्या अर्थाने तिला गुलाब दिलयं आणि ती घरी आणि शाळेत कंप्लेंट करणार असं बोलतेय."
पाणी पिता पिता मला हे ऐकून जोराचा ठसका लागला.
"आता कसला अर्थ मी तरी सांगु गं? मला काय माहीत कसला अर्थ तो."
"शी बाबा! आपण उगाच त्यांच्यात पडलो ना?" ती.
"हो ना! अगं ती त्याची लाईन आहे हे मला कालच माहीत पडलं.."
"आता काय करायचं रे? मला खूप भीती वाटते."
मी काही बोललो नाही... गुपचुप माझ्या वर्गात निघून गेलो. 

दुपारी दोन - अडीचच्या दरम्यान सगळं काही सुरळीत आहे असं वाटतानाच कोळसुलकरने मला इशारा करुन बाहेर बघायला सांगितलं.. वेटे मॅडम वर्गावर होत्या.. मी हळूच बाहेर पाहिलं आणि माझी पाचावर धारण बसली...
कोळसुलकरच्या लाईनचा भाउ शाळेच्या गेटमधुन आत आला आणि शाळेच्या ऑफिसमध्ये गेला..
आता सारं काही संपलं होतं. थोड्यावेळाने मला आणि कोळसुलकरला ऑफीसात बोलावणं येणार होतं आणि मस्त धुलाई होणार होती. माझी डब्बल होणार होती. घरी गेल्यावर मामा काय मला सोडणार नव्ह्ता..
मला ते सगळं समोर दिसत होतं आणि मी घामाघूम झालो होतो. माझं सारं लक्ष्य दरवाज्याकडे लागुन होतं आणि १५-२० मिनिटात शाळेचा शिपाई जगदीश आला.
"बाई, परूळेकरला मुख्याध्यापकांनी बोलावलयं."
मी ते ऐकलं आणि गलितगात्र झालो. काय करु तेच कळेना..
मी ऊठलो आणि बहेर पडता पडता कोळसुलकरकडे बघितलं, त्याची ही तंतरली होती...
मी घाबरत घाबरत ऑफीसमध्ये गेलो आणि मान खाली घालुन उभा राहीलो. कोणत्याही क्षणी आता मार बसणार होता.
"परूळेकर इकडे वर बघ!" सरांचा आवाज माझ्या कानात घुमला..
मी सरांकडे पाहिलं.
"हे बघ! हे सदगृहस्थ नवनीत प्रकाशनकडुन आले आहेत. आणि हा दहावीच्या अपेक्षित प्रश्नसंच शाळेतल्या हुशार विद्यार्थ्यांना भेट म्हणुन आणला आहे. तू आणि सावंत वाटुन घ्या."
"काय?? हो! घेतो!" 
इतकं बोललो, अपेक्षितं उचलली आणि ऑफिसच्या बाहेर आलो. फार हलकं वाटत होतं.. मायला पण मग तो कोळसुलकरच्या लाईनचा भाउ कुठे गेला.. मरु दे तिकडे ..
मुद्दाम नववीच्या वर्गाच्या बाहेरुन पास झालो. जाता जात तिच्याकडे पाहिलं तिने ही माझ्याकडे पाहिलं.. .
वर्गात आलो. कोळसुलकर वाटच बघत होता... मी त्याच्याकडे बघुन हसलो.. तो समजून गेला धोका नाहीय...
मधल्या सुट्टीत बाहेर पडलो आणि आम्ही खूप हसलो पण ह्सतान एक ठरवलं परत असले किडे करायचे नाहीत निदान बोर्डाची परीक्षा संपेपर्यंत तरी नाहीच.........

.... दीप्स

Saturday, May 19, 2012

माझी "शाळा" ...( भाग - ४ )

दहावी.. 
एस.एस.सी.,मेरीट, बोर्ड, परिक्षा, सराव, प्रश्नसंच, व्याकरण, सिद्धता, प्रमेये, समीकरणे, रासायनिक सूत्रे, पाठांतर आणि काय काय.. दहावीच्या वर्षाचा एक ही दिवस असा गेला नाही की या शब्दांशिवाय माझ्या कानावर दुसरं काही पडलं असेल.. माझ्या अभ्यासाच्या खोलीत पुस्तके, वह्या, अपेक्षित प्रश्नसंच, व्यवसाय यांचा अक्षरशः खच पडला होता. घरी येणारा जाणारा, पाहुणे, नातेवाईक जो तो भेटेल तो मला दहावीच्या वर्षाची आठवण करुन देत होता. खेळ, टवाळक्या, उनाडक्या आता टोटल बन्द. फक्त अभ्यास एके अभ्यास. पण माझं काही तरी वेगळंच सुरु होतं. असं नव्हतं की मी अभ्यास करत नव्हतो पण जरा मोकळा वेळ मिळाला की मी पाय मो़कळे करायला सायकल घेउन तिच्या घराच्यासमोरुन फेर्‍या मारायचो.. ती नव्हती तरीही...

शाळा सुरु झाली. आम्ही सगळ्यांनी दहावीच्या वर्गात प्रवेश केला. नववीचा वर्ग आमच्या वर्गाच्या मागेच होता. पावसाळ्याचे दिवस. तुफान पाउस कोसळत होता. दिवस रात्र पाउस कोसळायचा. मग त्या पावसात शाळेत जाता येता कधी ती दिसायची. एका हाताने छत्री सांभाळत, दुसर्‍या हाताने दफ्तरं सांभाळत. घरी आलो की त्या पावसाच्या सरीत भिजणारी ती आठवायची. मी माझ्या खोलीच्या खिडकीतुन तो तासनतास तो पाउस न्याहळत बसायचो. कारण फक्त "ती" नसायची पण पाउस मला नेहमीच वेड लावायचा. भिरभिरणारा पाउस, त्याच्यासोबत भरकटलेला वारा, दुथडी भरुन वाहणारी नदी, दूरवरुन ऐकू येणारा समुद्राचा गाज.. हे सारं काही मला वेड लावायचं.मी पावसात चिंब भिजायचो अगदी मन भरेपर्यंत...

दहावीच्या पहिल्याच दिवशी सर्व शिक्षकांनी वर्गात येवून शुभेच्छा दिल्या. अभ्यास, आणि परीक्षेचं महत्त्व पटवून दिलं. दहावीला आम्हाला वर्गशिक्षिका म्हणून वेटे मॅडम होत्या. आता आमची खरी परीक्षा सुरु झाली होती. आमची शाळेची नवीन वेळ सकाळी ७ ते संध्याकाळी ७ अशी होती. म्ह्णजे सकाळी ७ वाजता शाळेतच एक्स्ट्रा क्लासेस, मग नेहमीप्रमाणे सकाळी १० वाजता इतर मुलांबरोबर शाळा भरायची. संध्याकाळी इतर वर्ग सुटले की आम्ही ८वी, ९ वीच्या वर्गात जाउन अभ्यासाला बसायचो. मी, अमोल, कोळसुलकर, आबा, प्रशांत असे नववीच्या वर्गात बसायचो आणि मी शक्यतो तिच्या बेंचवरच बसायचो:) शाळेत नेहमी दोन प्रकारचे विद्यार्थी असतात. एक जे खूप हुशार असतात, ज्यांना आभ्यासाखेरीज अजुन काही ही प्रिय नसतं. आणि एक जे अतिशय ढ असतात आणि त्यांना अभ्यास सोडुन सगळं काही प्रिय असतं. आमच्या शाळेत या दुसर्‍या प्रकारातल्या विद्यार्थ्यांकडुन अशी तयारी करुन घेतली जायची के ते निदान ३५ मार्कांच विचार करुन लागायचे. आणि पहिल्या प्रकारात मोडणारा आमच्या वर्गात फक्त प्रशान्त होता आणि कदाचित संतोषी. माझं काय सुरु होतं हे मलाच कळत नव्हतं. एकदा बीजगणिताच्या ट्युटोरिअलच्या वेळी २ मार्काचं उदाहरण अख्ख्या वर्गात फक्त माझंच चुकलं होतं. त्यामुळे ना मी प्रशांतच्या कॅटॅगरीत मोडत होतो ना ही अगदी ढ विद्यार्थ्यांच्या आणि म्हणुनच माझ्यासाठी हे सगळं मेंटली कठीण जाणार होतं. त्यात वर्गात मी काय काय करतो, मस्ती करतो, की अजुन काय टवाळक्याअ करतो याचा डायरेक्ट रिपोर्ट मामाला मिळत असे कारण एनीवे तो शाळेतच नोकरीला होता. त्यामुळे मग संध्याकाळी त्याचा लेक्चर, आईचा लेक्चर ऐकावा लागे. मग मी पुन्हा अभ्यासाकडे लक्ष्य केंद्रित केलं आणि गाडी रुळावर आली.

दिवस भराभर जात होते. दिवसेंदिवस आमचा अभ्यास सुरुच होता. सगळे शिक्षक आमच्या साठी अक्षरश्: दिवस रात्र मेहनत घेत होते. काही विद्यार्थी जे अगदीच कमजोर होते अशा एक दोन विद्यार्थ्याना मला, प्रशान्त, संतोषी, अमोल यांना दत्तक दिले गेले होते. म्हणजे शाळा सुटल्यावर किंवा सुट्टीच्या दिवशी शाळेत येवून आमच्या अभ्यासाबरोबर आम्ही त्यांचाही अभ्यास घेत असू. निदान ३५ मार्कस पुरती तरी त्यांची तयारी व्हावी. पावसाळा संपत आला होता. आता वातावरण थंड झाले होते. सकाळी सकाळी उठुन शाळेत जाताना बोचर्‍या थंडीने कुडकुडायला व्ह्यायचं. एकदा असाच शनीवारच्या दिवशी मी चालत जात होतो. पहाटे खूप धुकं पडलं होतं. तिच्या घरासमोर एक छोटसं उतार वळणं होतं. मी त्या वळणावरुन पुढे गेलो समोर काहीच दिसत नव्हतं इतकं धुकं पसरलं होतं. इतक्यात कुणीतरी मागुन ओरडलं.
"ताई, मी येते गं !"
मी मागे वळून पाहिलं, धुक्यातुन अस्पष्ट ती दिसली. माझ्या मागुन चालत येत होती. मी पुन्हा मागे वळून न पाहता चालू लागलो. काही वेळात आमच्या खाजणादेवी शाळेच्या आधी एक चढाव आहे तिथे पोचलो. तोवर तिने मला गाठलं होतं. आता रस्त्याच्या एका कडेला ती आणि एका कडेला मी असे समांतर चालत होतो. कधी त्या धुक्याला छेदुन, चोरुन एकमेकांना बघायचा प्रयत्न करत होतो.
" किती वाजले?" रस्त्याच्या दुसर्‍या कडेने तिचा आवाज धुक्यातुन पसरत माझ्या कानवर पडला.
"अम्म्म, हां!!  ६:१० झालेत" मी घडाळ्याकडे चाचपडत बघुन बोललो.
" खूप थंडी आहे ना!" ती पुन्हा काही तरी बोलली..
" हो! खूपच थंडी आहे.!" मी.
शाळा येईपर्यंत आम्ही दोघेच त्या रस्त्यावर चालत होतो आणि कुणीही नव्ह्तं. शाळेच्या गेटवरुन आपापल्या वर्गात जाताना ती छानशी हसली आणि माझ्याही चेहर्‍यावर आपोआप हसु आलं.

हे  असे छोटे - छोटे प्रसंग आमच्यात घडले किंवा तिच्याशी कोणत्याही कारणाने मला बोलायचा योग मिळाला की मी अगदी हवेत असायचो. अगदीच ती समोर आली तर मग तिच्या त्या ब्राउन डोळ्यांत मी स्वःताला झोकुन द्यायचो. किंबहुना तिला नेहमी बघता यावं, तिच्याशी थोडं तरी बोलता यावं म्हणुन मी फक्त चान्स शोधत असायचो. असाच एक दिवस आला. सप्टे. - ऑक्टो. महिन्याचा शेवटचा दिवस होता. प्रत्येक महिन्याच्या शेवटच्या तारखेला आमची शाळा अर्धा दिवस असायची. त्यादिवशीही आमची शाळा अर्ध्या दिवसाने सुटली. शाळेतुन आईने राशनवरुन
रॉकेल आणायला सांगितले होते. तर मी शाळेच्या बाजुलाच असलेल्या श्री. गावडे यांच्या दुकानावर रॉकेल आणायला गेलो. दुपारची वेळ होती आणि दुकानावर थोडी फार गर्दी ही होती. त्या गर्दीत ती सुद्धा होती. आणि ती सुद्धा रॉकेलच घ्यायला आली होती. 

"तुका घाई नाय मा परुळेकरा?" गावडे यांच्या दुकानातल्या त्यांच्या मुलाने मला विचारले.
"नाय नाय.. ठीक आसा. द्या सावकाश!" मी रेशनकार्ड त्यांच्याकडे देत बोललो.
"घाई नाय कशी?? दहावीचा वर्ष आसा ना? ए, त्याका लवकर दे रे, पोरांचो वेळ फुकट घालवु नका." दुकानाचे मालक श्री. गावडे उद्गारले. ( आमच्या दहावीच्या अभ्यासाची आणि आमची काळजी गावातल्या प्रत्येक व्यक्तिस होती.)
तर
"ती" बया तिथेच होती आणि घाई करत होती. मी शांतपणे एका बाजुला खुर्चीवर बसलो होतो. चोरुन चोरुन तिला बघत होतो. कधी नजर भिडली की मग बिंगो !!!!! हहहाहः 

हळूहळू गर्दी कमी झाली. तिने रॉकेल घेतले आणि ती दुकानातुन बाहेर पडली. मी सुद्धा ५-६ मिनिटात रॉकेल घेतलं आणि माझ्या सायकलवरुन निघालो. दुपारचे अडीच - तीन वाजले असतिल. मला माहीत होतं की आता जातान ही पुन्हा मला दिसणार.
रॉकेलचं कॅन पिशवीत टाकलं, सायकलला अडकवलं आणि सायकल मारत रस्त्यावर आलो. समोर ब्रीजवर मला "ती" एका हातात रॉकेलचं कॅन घेउन चालताना दिसली. तिच्यासोबत अजुन एक गावातली कुणी तरी बाई होती. मी सायकल मारत मारत ब्रीजवर पोचतो ना पोचतो तोच मला त्या बाईने थांबवले. हां! त्या बाईला मी ओळखत होतो.
" दिपू, वायचं माझा याक काम करशील रे बाबू?" त्या बाईने मला विचारले. 

आता ती बाई तिच्या हातातली सामानाची पिशवी तिच्या घरी पोचवायला सांगणार यापलिकडे अजुन काय काम असेल असं समजुन मी बोललो,
" हां, मावशी काय करु?" तोवर "ती" तिथेच होती.
माझ्या विचारण्यावर त्या मावशीने जे मला सांगितले त्यावर माझा त्यावेळी कानावर विश्वासच बसला नव्हता.. मी सैरभर झालो. काय करु आणि काय नको असं झालं होत...
"अरे, वायच या पोरीला तुझ्या सायकलवरुन घराकडे सोडशील? दुपारचा उन लय आसा, आणि पोरगी चालत इतक्या लांब घासलेट्चा कॅन आणि दफ्तर घेउन कशी जाईल? जरा घेउन जा तिला.."
मी तिच्याकडे पाहिलं. ती गाल्यातल्या - गालात हासत होती.
मैं कौन हूँ? मैं कहाँ हूँ?? बस्स्स मी खूशीने बेशुद्ध व्हायचा बाकी होतो..
"घेउन जाशील ना रे?" त्या मावशीने विचारलं...
"अं?? हो ! हो ! जातो घेउन!" मी स्वःताला कसाबसा सावरत बोललो..
मग ती मावशी तिथुन निघुन गेली.
दुपारची वेळ. रस्ता निर्मनुष्य्.....

आज माझं नशीब जोरावरं होतं. वर्गातलं किंवा शाळेतलं कुणीही रस्त्यावर नव्हतं..
ती मावशी गेल्यावर आम्ही रस्त्याचा कडेला आलो. आता अरेंजमेंट करायची होती. तिचं दफ्तर, तिच्या हातातलं रॉकेलचं कॅन, माझं दफ्तर, माझ्याकडलं रॉकेलचं कॅन.. आणि ती..
मी फार विचलित झालो होतो. तिच्याकडे न बघता बोलत होतो.
"कसं अ‍ॅडजस्ट करुया?'' तिच्याकडे बघत मी विचारलं.
"अम्म ! एक काम करुया. तुझं आणि माझं दफ्तर सायकलच्या कॅरीअरवर ठेवुया. मी रॉकेलचं कॅन घेउन पुढे बसते. तुझ्याकडलं रॉकेलचं कॅनसाठी पिशवी आहेच ना..!"
व्वा! पोरीकडे प्लॅन पहिल्यापासुनच तयार होता तर..
"हो! ठीक आहे असंच करुया.!" मला धड बोलायला पण सुचत नव्हतं आणि ती गालातल्या गालात हसत होती.
मी दोघांची दफ्तरं मागे कॅरिअरला लावायचा प्रयत्न करु लागलो. पण माझं एकट्याचं
दफ्तर कॅरिअरला लागत नव्हतं तर तिचं कुठे ठेवणार .. मग मी माझं दफ्तर पाठीला अडकवलं. तिचं दफ्तर सायकलच्या हँडलच्यापुढे जो "हिरो" या ब्रँडचा "एच" आकाराचा जो हुक कसा होता त्याला अडकवलं. ती तिचं रॉकेलचं कॅन हातात धरुन पूढे बसली.. हुश्श्श! झाली बाबा कशी कशी अ‍ॅडजस्ट्मेंट! आता राईड.. 

पहिल्यांदाच मी एका मुलीला सायकलवरुन, ते ही पुढल्या सीटवर; ते ही गावासारख्या ठीकाणी आणि मुलगीही कोण तर जिच्या एका नजरेसाठे मी तडफडायचो.. भगवान देता हैं तो छप्पर फाड के देता हैं....
तिचा सुगंध माझ्या रोमांरोमात भिनत होता., अचानक सुर्य ही कुठे गायब झाला होता.
वातावरण अगदी थंड झाले होते. नदीच्या बाजुने रस्त्यावरुन आम्ही सायकलवरुन जात होतो. वार्‍याने उडणारे तिचे केस माझ्या चेहर्‍यावर रेंगाळत होते.
"सोने की सायकल, चांदी की सीट, आओ चले डार्लिंग, चले डबल सीट..." कोणतं, कसलं गाणं उगाच माझ्या मनात गुणगुणत होतं.
अचानक ती बोलली,"दीपू!! थांबव जर सायकल!"
दीपू!!!!.......

आई ग्गं ! कसली गोड बोलली होती. (मला गावात सगळेचजण दीपू म्हणूनच हाक मारायचे.. )
"काय झालं गं?"
"अरे हे रॉकेल बघ ना डुबकतयं..सगळं माझ्या ड्रेसवर सांडलयं.हळू चालवं ना जरा सायकल.."
"अं? हं.. ठीक आहे. तू नीट बस."
ती पुन्हा गोड हसली..
इतका वेळ आम्ही दोघे सायकलवरुन जात होतो, पहिल्यांदाच इतका वे़ळ आम्हाला मिळाला होता. कुणीही रस्त्यावर नव्हतं. पण दोघे जास्त काही बोललोच नाही. ती डुबक्या मारणारं रॉकेलचं कॅन सांभाळत बसली होती आणि मी डुबक्या मारणार्‍या माझ्या मनाला सांभाळत..
थोड्यावेळाने आम्ही खाजणादेवीचं मंदीर पार करुन राउळंच्या घरांच्या इथल्या चढावापाशी आलो. दोघेही उतरलो आणि तो चढाव पार करुन लागलो. चढाव पार करुन वर पर्यंत आलो. आता तिचं घर फारस लांब नव्हतं..
मी तिला बोललो, "आता जाउ का मी? तू जाशील ना आता?"
ती हसली," काय रे घाबरलास? घरापर्यंत नाही सोडणार?"
"नाही गं असं काय नाही! उगाच लोकं काही तरी...."
माझ्याकडे बघुन ती मोठ्याने हसली.. "ठीक आहे, ठीक आहे तू जा. मी जाईन आता..आणि थँक्यु सो मच.."
मी हसलो. " चल, तुझ्या घरापर्यंत चालत जाउ. तुझं दफ्तर ठेव सायकलवर.."
"नको रे! तू जा. मी जाईन आता.."
मी सायकलवर बसलो.. जायला निघालो पण तिला सोडुन जावंस वाटत नव्हतं. मी सायकल हळुहळू चालवत होतो आणि प्रत्येकवेळी मागे वळून पाहत होतो. ती ही मला पाहत होती. आणि हसत होती. पुढल्या उतारापाशी पोचलो आणि सायकल थांबवलि. मागे वळून तिच्याकडे बघत राहिलो. ( दूरदर्शनवर बघितलेल्या पिक्चरमधल्या फुल्ल फिल्मी स्टाईलमध्ये बरं का! ;) )
तिने हातानेच इशारा करुन विचारलं." काय झालं? "
मी मानेनेच "काही नाही" बोललो..
ती हळुहळू माझ्या जवळ येत होती आणि माझ्या काळजात धडधड वाढत होती. ती जवळ आली.
"काय रे, का थांबालास?"
" काही नाही गं ! असंच.... "
" मग, जा ना आता... "
मी बाय बोललो आणि उतारावरुन सायकल सोडुन दिली.. नंतर लक्ष्यात आलं की मी सायकल ब्रेक न लावताच उतारावरुन सोडली होती....
माझ्या मनालाच कसले ब्रेक उरले नव्हते तर सायकलची काय बात......
ती संध्याकाळ फक्त तिच्या आठवणीत, तिचे हसरे डोळे, तिचे माझ्या चेहर्‍यावर रेंगाळणारे केस आठवण्यातच गेली.....

पहला नशा, पहला खुमार......................................

- दीप्स..

Monday, May 7, 2012

माझी "शाळा"...( भाग - ३)


नाईकच्या हातात ते पत्र कसं पडलं याच विचारात मी होतो. मग कळलं की साल्याने ते जेवणाच्या सुट्टीत माझ्या कंपास पेटीतुन ढापलं होतं. मग संध्याकाळी शाळा सुटल्यावर त्या पत्राचे धिंडवडे निघाले. पत्रातलं एक एक वाक्य शिरोडकर ज्या मुलींच्या ग्रुपमधुन जात होती तिथे जाउन ते मोठ्या मोठ्याने ऐकवण्यात आलं.. अक्षरशः कहर झाला.. नशीब बाकीच्यांना ते माहीत नव्हतं...

नववीत पुन्हा शालेय स्पर्धा सुरु झाल्या. यावेळी सुद्धा सगळ्या खेळाच्या स्पर्धांमध्ये मी भाग घेतला गोळाफेक, थाळीफेक, भालाफेक ( फुल फेकाफेकी ;)  ) उंच उडी, लांब उडी.. फक्त धावण्याच्या शर्यतित मी भाग घेत नसे.. पण एकाही खेळात मला बक्षिस नाही मिळालं. माझी खूप इच्छा होती की एका तरी खेळात मला तो बक्षिस म्हणून कप देतात ना तो मिळावा, पण मला नेहमी सर्टीफिकेट्स मिळायची. निबंध स्पर्धेत आपला निर्विवाद नंबर होताच.. ;)  

अशाच एका कार्यक्रमाच्या वेळी सातार्डेकर बाईंनी इंग्लिश मधलं एक नाटक करवून घेतलं. वाल्याचा वाल्मिकी काइंड ऑफ.. त्यात मी नारद झालो. प्रशांत वाल्या आणि त्याची बायको व्हायला वर्गातली कोणतीच मुलगी तयार होईना त्यामुळे सातार्डेकर मॅडम सगळ्या मुलींवर जाळ काढू लागल्या. मग सरतेशेवटी कोळसुलकरला वाल्याची बायको बनवली.. रोज संध्याकाळी मॅडम आमच्याकडून प्रॅक्टीस करुन घेत. त्यात आमचं गावच्या पोरांचं इंग्लिश अ‍ॅक्सेंट म्हणजे आम्ही ज्या सुरा- तालात उत्तरे पाठ करायचो त्याच तालात ते संवाद बोलत होतो. कोळसुलकर कढुन संवाद पाठ करुन घेता घेता आमच्या नाकी नउ आले. त्यात तो उंच आणि प्रशान्त कसाबसा त्याच्या खांद्यापर्यंतचा..  (कोकणात नाटकं म्हटली की दशावतार सगळ्यात फेमस.. त्या दशावतारांच्या नाटकात नारदाची भुमिका नेहमी असायची. त्या दशावतारातला तो नारदाची भुमिका करणारा नट एका विशिष्ट लयीत "नारायण, नारायण" म्हणायचा ) तर माझी भुमिका नारदाची असल्याने मी ही जेव्हा नारायण नारायण म्हणायचो ते त्याच सुरात, मग मॅडम वैतागायच्या. पण शेवटी कसे बसे ते संवाद पाठ केले आणि शाळेत मुलांच्या समोर ते नाटक सादर केलं. आम्ही सगळे गणवेशातच होतो. फक्त कोळसुलकरला बायकोचा फील यावा म्हणुन कुठून तरी एक ओढणी अरेंज केली होती.. माझ्या आणि प्रशान्तच्या एंट्रीपर्यंत ठीक होतं, पण जेव्हा प्रशांत (वाल्या) त्याच्या बायकोला विचारण्यास जातो तेव्हा हाफ चड्डीतल्या वाल्याच्या बायकोला  बघुन सगळी पोरं सुटली.. कोळसुलकर बायकी आवाज काढु लागला की पोरं अजुनच चेकाळायची.. नाटकाचा बट्ट्याबोळ होणार असं दिसताच आम्ही ते कसंबसं सावरलं..

यावर्षी पण कुठे लांब सहल नाही गेली. गॅदरिंग पण नाही झालं.. सहलीच्या नावाखाली आम्हाला वेंगुर्ल्याच्या फुल-फळ झाडांच्या नर्सरीत घेउन गेले. पण तिथे एक मज्जा झाली. दुपारी डब्बे खाउन झाल्यावर तिथेच सगळेजण बसलो होतो. मध्येच सामंत बाईनी घोषणा केली की जिल्हास्तरीय गायनाच्या स्पर्धेसाठी त्यांना काही स्पर्धक पाठ्वायचे आहेत आणि निवड करण्यासाठी नॉमिनेशन्समध्ये इतर स्पर्धक गायकांमध्ये माझं नाव ऐकुन माझा आवाजच गप्प झाला.. सगळी मुले समोर बसली होती आणि मी, तुळशीदास, वैशाली आणि अजुन एक कुणीतरी असे गायक ठरले होतो.. मला कापरं भरलं होतं कारण गाणं सादर करण्याच्या जागेच्या अगदी समोर शिरोडकर बसली होती.. गाण्याच्या प्रकारामध्ये भावगीत किंवा भक्तीगीत असं होतं. तुळशीदास आला आणि एक फक्कड अभंग गाउन गेला. हां! तो दुसरा वासुदेव होता. मग वासुदेवने ही एक मस्त अभंग सादर केला. वैशालीने समोर बसलेल्या सगळ्या शिक्षकांना उद्देशुन "ब्रम्हा, विष्णु आणि महेश्वर सामोरी बसले" गायला सुरुवात केली. सरतेशेवटी माझा नंबर आला. मी कसाबसा पुढे गेलो आणि गप्प बसुन राहिलो. सगळेजण ओरडायला लागले परुळेकर सुरु कर ! पण श्या! धीरच होत नव्हता.. त्यात माझा आवाज म्हणजे काय विचारु नका.. मनात येत होतं सामंत बाईंनी कधी माझा दैवी आवाज ऐकला आणि माझं नाव नॉमिनेशन्समध्ये दिलं..
"मॅडम मला नाही येत ओ गायला, आम्ही खेळायला जाउ?"
" गायला येत नाही? अरे तुझा मामा कसला मस्त गातो आणि तुला येत नाही म्हणजे काय?  ते काही नाही गायचं म्हणजे गायचंच !"
सामंत बाई ऐकायच्या मनस्थितीत नव्हत्या.
" अहो मॅडम पण माझा आवाज खरचं चांगला नाहीय ! मला नाही येत.!'
मग सर ऊठले आणि बोलले," जोपर्यंत परुळेकर गाणं गात नाही तोपर्यंत कुणीही इथुन हलणार नाही! " 
बस्स्स सगळे पोरं ओरडू लागली.. समोर शिरोडकर बसली होती.  ओह्ह तिचे डोळे खरंच खूप ब्राउन होते...
समोरच्या मुली पण ओरडु लागल्या " गा ना रे, किती भाव खातोय वैगरे.. !" 
मी तिच्याकडे बघितलं ती हळूच हसली.. आणि तिच्या ओठान्ची हालचाल झाली
" गा ना प्लिझ... " 
बस्स ! मी खल्लास...
शेवटी माझा धीर चेपला मी गायला लागलो...
"तू तेव्हा तशी, तू
तेव्हा अशी.. तू बहरांच्या बाहुंची.... " 
आणि तिच्या चेहर्‍यावरची लाली मला स्पष्ट दिसू लागली. कधी तरी कोणत्या तरी पुस्तकात वाचलेल्या "गालावर लाली चढणे" या वाक्प्रचाराचा शब्दशः अर्थ मला जाणवला.. :)
मी गाणं कसं बसं संपवलं.. आणि तिथुन कल्टी... मग दिवसभर कधी मी तर कधी ती नेहमी एकमेकंच्या आजुबाजुला फिरत होतो.... दिवस मस्त गेला होता.. आणि रात्र तिचे ते ब्राउनी डोळे, आणि तिचा तो लाजलेला चेहरा आठवण्यात झुरत गेली....
***********************************************************************
परीक्षेच्यावेळी तिनही वर्गातल्या मुलांचे बसण्याचे क्रमांक मिक्स असायचे. मी नेहमी प्रार्थना करायचो की तिचा नंबर माझ्या आजुबाजुलाच पडावा..पण तिचा नंबर नेहमी माझ्या मागे दोन - तीन बाकं सोडुन असायचा त्यामुळे मी पेपर सुरु असताना नेहमी मागे वळून बघायचो..
शिक्षकांना खात्री असायची की कॉपी वैगरे करणार्‍यातला मी नव्हतो पण त्यांना कळायचं नाही की मी का सारखा मागे वळून पाहतोय ते. असाच एका पेपरच्या वेळी मी मागे वळून तिला बघायचा प्रयत्न करत होतो, आणि कोळसुलकर मोठ्याने ओरडला, "परुळेकर पुढे बघ, मागे काय आहे? मॅडम हा आठवीतल्या मुलांची उत्तरं कॉपी करतोय! " 
सगळे हसायला लागले. सातार्डेकर बाई आल्या, दोन धपाटे घातले..

असेच नववीचं वर्ष संपत होतं आणि मी तिच्या त्या डोळ्यांत हरवत चाललो होतो. म्हणता- म्हणता वार्षिक परिक्षा जवळ आली. आम्ही सगळे अभ्यास करायला शाळेत थांबायचो. शनीवारचा दिवस होता. दुपारी शाळा सुटली. त्यादिवशी माझ्याकडे सायकल नव्हती. मी चालत घरी जायला निघालो. नदीवरलं ब्रीज ओलांडून मी डावीकडे वळणार इतक्यात मागुन शांताराम परब आणि राकेश दोघे त्यांच्या सायकलवरुन आले. परीक्षेच्यावेळी परबचा सीट  क्रमांक माझ्या मागेच पडायचा.  परब आला आणि मला डबल सीट घेउन जातो म्हणुन बोलला, त्याच्यासोबत राकेशही होता. राकेश हा आमच्या वर्गातला एक नंबरचा गबाळा मुलगा होता. हुशार होता पण सायको काइंड होता. त्याचे कपडे नीट नसायचे. कुठे शर्टला शाई लगलेली असायची. नाकातुन नेहमी बारमाही नद्या वाहायच्या आणि त्यासाठी कसल्याही पाटबंधार्‍याची योजना तो करत नसे. खूप आडदांड होता. आठवीत असताना मी त्याला "मी राकस" ( राक्षसचा मालवणी अपभ्रंश ) चिडवले होते तेव्हा त्याने मला मारलं होतं.. त्यामुळे माझा त्याच्यावर राग होता आणि त्याचा ही माझ्यावर.. मी त्याच्याशी बोलत नसे. मी परबला बोललो की मला नाही यायचं मी चालत जाईन. तो मला खूप रिक्वेस्ट करु लागला, पण मी गेलो नाही. घरी जायला रस्त्यातुन न जाता मी मळ्यात उतरलो आणि चालु लागलो. चालत चालत खाजणादेवीच्या मंदीराच्या मागल्या बाजुला रस्त्याला लागलो. रस्ता क्रॉस करणार इतक्यात परत हे दोघे मागुन आले आणि परब मला थांब ! थांब म्हणून ओरडू लागला.. मला कळेना की काय चाललयं ते... परब ने मला थांबवलं. तो आणि राकेश दोघेही उतरले. दुपारची वेळ असल्याने रस्त्यावर कुणीही नव्हतं..
परब आला आणि बोलला, " दीपक , माझा एक काम आसा तुझ्याकडे !"
" कसला काम?" मी विचारलं..
तो घाबरत कचरत बोलत होता.. " बघ कोणाक सांगा नको, पन माका मदत कर !"
" काय ता सांग.!"
पण तो काही बोलतच नव्हता. इतक्यात राकेश माझ्यासमोर आला आणि त्याने मझी कॉलर धरली.. आणि त्याच्या राक्षसी आवाजात बोलला,
" ए दिपाड्या! या वार्षिक परीक्षेत तू शांतारामाक उत्तरा दाखवक होयी. नायतर !"
मी घाबरलो पण तरीही धीराने बोललो, " नायतर ? नायतर काय करशील?"
तो भडकला. आजुबाजुला काही तरी शोधु लागला, परब त्याला थांबवायचा प्रयत्न करु लागला.. त्याने रस्त्याच्या बाजुला पडलेली एक काठी उचलली आणि धावत माझ्या अंगावर आला.
" नायतर? काय करतलयं ता तुका बघुचा आसा? मार- मार मारतलयं तुका! गेल्यावर्षीचा आठावता मा तुका ?"
मी घाबरलो. मला घाम फुटला. परब त्याला आडवत होता आणि मला रिक्वेस्ट करत होता. जाता जाता मी परब ला बोललो, जर सरळ रिक्वेस्ट केली असती तर तुला परीक्षेत मदत केली असती पण आता नाही..
परब रडत मला बोलला की हे कुणाला सांगु नकोस.. पण आता राकेशचा बदला घ्यायचा मला फुल्ल चान्स होता.. मी तिथुन निघालो आणि सरळ घरी गेलो. घरी गेलो आणि आईला झालेली हकीकत सांगितली.. आई घाबरली आणि ती राकेशच्या घरी गेली..
नंतर मला कलळं की, म्हणजे आईनेच सांगितलं की तिच्यासमोर , राकेशच्या काकानी त्याच्या एक सणसणीत ठेवून दिली.. नंतर मला उगाच खाल्ल्यासारखं वाटु लागलं. उगाच बाउ केला असं वाटु लागलं. आई तिथुन परबाच्या घरी पण जात होती पण मीच तिला थांबवलं.. संध्याकाळी हा प्रकार मामाला कळला तर तो आईला ओरडला.. की उगाच का बाउ केला म्हणून .. पण एकवेळ मला वाटलं की जर परब तिथे नसता तर त्या राकसाने मला खरोखरं मारलं असतं.....परीक्षेच्यावेळी मी परब मदत केली नाहे असं नाही.. पण तो सीन भयंकर होता..
आता हे सगळं आठवतयं आणि लिहिताना इतकं हसायला येतयं की फुल्ल लोळालोळी... :D:D

शिरोडकर आता एक दिड महिना तरी दिसणार नव्हती कारण मे च्या सुट्टीत ती तिच्या गावी जाणार होती.. तरी एक दिवस रस्त्यात भेटली. धड बोलणं नाही झालं. मी सायकलवरुन तिच्या मागोमाग येत होतो आणि अनेकदा ती मागे वळून बघत होती. मी तिच्याजवळ पोचलो आणि सायकल स्लो केली.
तिने विचारलं, "पेपर्स कसे गेले?" 
मी बोललो," मस्त गेले. आणि तुझे?"
 "ठीक होते." ती.. 

बराचश्या आठवणी, मस्ती, मारामारी, गप्पा, खेळ, क्रिकेटच्या मॅचेस संपवून नववीचं वर्ष आता संपलं होतं आणि नववीच्या शेवटच्या पेपरच्या दुसर्‍या दिवसापासुनच दहावीचे क्लास सुरु झाले.. 


- दीप्स..